हैदराबादी बिरयानी

 

 

क्या अब्दुल मिया, किधर को उड़ते जा रए |

अरे नवाब साब, इधरई |

इधरई किधर, मिया | सर पे पाँव रख के भागे जा रई | आज कल दिखते भी नइ, मिया | ना दुआ ना सलाम, ज्यादा मोती भरी में चल रये क्या |

तोबा रे नवाब साब | ये मस्जिद के बाजू में मैदान है ना, उने कु घेर ने को जाता | थोडा साफ सफाई करवातै |

मैदान घेर ने कु, क्या अब्दुल मिया, क्या करवाते तुमें |

नवाब साब, मेरेकू तंज़ीम प्रोग्राम करवाने कु बोला | मई शाम को मैदान मइ तकरीर करवाता |

क्या रे अब्दुल मिया, जरा बताओ तो ये काये का तकरीर होना |

नवाब साब, वो नरेंद्र मोड़ी ने एक खातून स्म्र्रीती ईरानी करके को मिनिस्टर बना दिये |

खातून को मिनिस्टर बना दिये तो क्या बुरा किये, मिया |

बात वो नई, नवाब साब | तंज़ीम में मसलत हुई की वो खातून कम पढ़ा लिखा हई | कम पढ़ा लिखा मिनिस्टर जमुरियत के अच्छा नै, एसा उनो बोलते |

वो खातून कित्ती जमाता पढ़े |

पक्का तो नई पता नवाब साब, लेकिन लोगा के मुह से सुना उनो बारह जमात पढ़े हई |

चोराहे पे बैठने वाले फालतू आदमी, तेरेकू सही गलत का फरक नहीं मालुम |

नवाब साब, ये क्या बाता करते तुमई |

बेगैरत किसम के जाहिल इन्सान ….

नवाब साब, मई आप का लिहाज करता और तुमें मेरेकु गालिया निकलते |

तेरे जैसी औलाद तेरे वालिदान क्या खाके पैदा किये रे |

नवाब साब, मेरे वालिदान को बिचमे कायको लाते ?

जाहिल के बच्चे, तेरे जनाजे पे कोई रोयेगा भी नई रे …

अरेक्या नवाब साब, भरी जवानी में मेरे जनाजे की बाता सोचते | सवेरे सवेरेखानसामा दूध की जगह मिर्ची का पावडर पिला दिये क्या !!! पैतालीस डिग्रीबहार चलता लेकिन तुमारे दिमाग में सउ पोच गया लगता |

कम्जर्र्फ़ , लानत तेरी सकल पर …

अरे नवाब साब सबर कर जाओ, दिक्कत क्या है ये तो बताओ | अचानक से मिजाज बदल दिए |

अरे खविस की औलाद , उनो बारह जमात पढ़े तो भी तुम लोगा मिनिस्टर बनाने की खिलाफत करते | मई पांच करोड़ खरचा करके MLA बना | अल्लाह के फज़ल से कल कु मिनिस्टर भी बनूँगा | मई तो खुद ही चार जमात पढ़ा हु, मेरा करियर बरबाद करना क्या तुमकू |

मुजे क्या मालुम नवाब साब की तुमारा और ईरानी का एक ई तबियत है |

सुन लो अब्दुल मिया, तंज़ीम क्या बोलती ये मई नहीं जानता, लेकिन तकरीर करवाई तो मई तेरे नल्ले तोड़ता ये पक्का समजना |

लेकिन नवाब साब, मई तो पूरी आवाम को मैदान में बुला चूका | अब सब आयेंगे तो क्या बोलू मई, मेरी भी इज्जत का सोचो |

अब्दुलमिया, तुमे एक काम करो | मेरी तरफ से दस हजार रुपये ले लो | कईयुम कव्वालकी कव्वाली करावा दे तई | लोगा भी खुस और मई भी खुस | खर्चा बचे तो तुमई रखलेना | और स्टेज पर से मेरा इस्तकबाल करावा देना की, कोम के लिये नवाब साबने खर्चे किये तो तंज़ीम दरियावदिल नवाब साब की शुक्रगुज़ार है |

हो,  नवाब साब, मेरेकु नल्ला नहीं तुडवाना | अबी रोकडा इधर करो |

 

હાસ્યલેખક શ્રી અધીરભાઈને એક કાલ્પનિક પત્ર

પ્રતિશ્રી,
મુરબ્બી લેખકબંધુ શ્રી અધીરજી,

વિષય :- ચોમાસામાં મચ્છરોની વધતી વસ્તી અને તેને લઈને નાગરીકોને થતી હાલાકી અંગેના આપની ફરિ-યાદના જવાબ રૂપે

આપને બધી વાતે મુનસીડબલી સાથે કોઈ વાતે ગોઠતું જ નથી. પહેલા તો સાચો શબ્દ મુનસીટાપલી નથી મુનસીડબલી છે. આ શબ્દનો અર્થ આપને કોઈ શબ્દકોષમાં નહિ મળે. જોકે આ શબ્દવ્યુત્પત્તિ માટે ગૌરીશંકર નામના વિદ્વાને જણાવ્યું છે કે લોકવાયકા પ્રમાણે ડાયનાસોર યુગના પતન દરમિયાન ડાયનાસોરોએ ઈશ્વરને પ્રાર્થના કરી કે, હે પ્રભુ, અમારો કેમ નાશ કર્યો, અમારો શું વાંક ? અચાનક એક આકાશવાણી થઇ, હે ડાયનાસોરો, તમે આવનારા યુગમાં મનુષ્ય જન્મ પામશો. જે સ્થાને અત્યારે તમે પડ્યા પાથર્યા રહો છો તે જ સ્થાનો પર એક મહાન સંસ્થા જન્મ લેશે અને આજ સંસ્થામાં કોઈને કોઈ રૂપે તમે જોડાશો. તમે મનુષ્ય રૂપે તેમાં લીલા કરશો. કાળક્રમે તે સ્થાને એક ગામ વસ્યું. લોકવાયકા છે તે પ્રમાણે એ જમાનામાં સોંઘવારી હશે અને ડબ્બાડબલીના બદલે કોઈ વળતર આપવાનો વ્યવસાય અસ્તિત્વમાં નહોતો આવ્યો. ગામમાં દરેક ઘરમાં જે નકામા ડબલા-ડબલી રહેતા તે ગામમાં સૌથી છેલ્લે રહેતા મુનસી કાકાના ઘરની પાસેની ખુલ્લી જમીન પર મૂકી આવતા. મુનસી કાકાની પત્નીના મહેણાં-ટોણા,છણકા આ ડબલા-ડબલીના પડવા આફળવાના આવાજમાં દબાઈ જતા એટલે તેમણે પણ ગામ લોકોને આ પ્રવૃત્તિ માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા.

ધીરે ધીરે ઢગલો મોટો થતો ગયો અને આ વિસ્તાર મુનસીના ડબલા-ડબલી તરીકે ઓળખવા લાવ્યો. ચીની યાત્રી તી તી ઘોડાએ પણ પોતાના વૃત્તાંતમાં એવો ઉલ્લેખ કર્યો છે કે આ ડબલા-ડબલીનો ઢગલો એક વિશાળ ખેતરમાં 10 માળ જેટલો હતો. તેમાં ડબલા-ડબલી પડવાથી થતા અવાજો ચાર ગાઉં સુધી સંભળાતા હતા. જોકે જર્મન વિદ્વાન ટુ વ્હીલરે તી તી ઘોડાની વાતનું ખંડન કરતા કહે છે કે ડબલા-ડબલીનો ઢગલો 7 માળ જેટલો હતો અને તી તી ઘોડાને પોતાને જ શ્રવણ બાધા હતી એટલે ચાર ગાઉંવાળી વાતની સત્યતા પર શંકા છે. જુદા જુદા વિદ્વાનોમાં આ ઢગલાની ઊંચાઈ અંગે મતમતાંતર છે પણ આવો એક ઢગલો હતો તેના માટે સહમતી છે. એક સમયે જયારે તે પ્રદેશમાં દુકાળ પડ્યો ત્યારે રૈયતને રોજગાર આપવા માટે તત્કાલીન રાજાએ આ ડબલા-ડબલીને ઓગાળીને તેનાથી ભવન નિર્માણની સામગ્રી બનાવડાવીને તે જ સ્થાન પર એક ભવન બનાવડાવ્યું હતું. આ ભવન માટે મુનસી કાકાના યોગદાન અને ડબલા-ડબલીના ઢગલાની યાદગીરી રૂપે લોકજીભે મુનસીડબલી તરીકે ઓળખાયું. અત્યારે પણ એવું કહેવાય છે કે આ ભવનમાં તમે સાચા મનથી એક વાક્ય બોલો તો ચારે બાજુથી ડબલા-ડબલીના બોદા અને કર્કશ અવાજ સંભળાય છે.

પહેલા તો આપની ફરિયાદ પ્રમાણે ચોમાસામાં જ મચ્છરોનો ત્રાસ રહે છે. જોયું આપનો પક્ષપાતી (નાસ્પતી કે વનસ્પતિ નહિ) આક્ષેપ. અરે ભાઈ ઉનાળા અને શિયાળામાં મચ્છરોનો ત્રાસ નથી રહેતો તેના માટે આપે મુનસીડબલી માટે એક વાક્યની પણ અભિનંદનવૃષ્ટિ કરી ??? ના !!! બસ નિંદા-કુથલી જ કરો…

આ ધરાર પૂર્વગ્રહોથી પ્રેરિત આક્ષેપોથી ….. ગટરલાઇનો ફાટી કેમ નથી જતી !!! ખાળ કુવા ઉભરાઈ કેમ નથી જતા !!! સુએઝ ફાર્મ મહેકી કેમ નથી ઉઠતા !!! મુનસીડબલી મુખ્ય ભવન ધરતીમાં સમાઈ કેમ નથી જતું !!! (કોણે હર્ષનાદ કર્યો, ખબરદાર અશિસ્ત આચરી છે તો, લાગણીઓ પર કાબુ રાખો)

શિયાળા અને ઉનાળામાં અમારી મચ્છર રોકો ઝુંબેશ ૧૦૦% સફળ છે એવું આપના વાક્યો પરથી વિદિત છે (જેના માટે અમો આપના આભારી છીએ, સામાન્ય રીતે કોઈનો આભાર માનવો એ અમારો શિરસ્તો નથી પરંતુ આપના માટે “ખાસ” કિસ્સામાં આભાર માન્યો છે જેના માટે આપે અમારા આભારી રહેવું જોઈએ, અમુક કામ અમે આઉટઓફ પ્રોટોકોલ જઈને પણ કરીએ છીએ તે આના પરથી સાબિત થાય છે), એ પરથી ફલિત થાય છે કે મુનસીડબલી મચ્છરનું નિયંત્રણ કરવામાં શાસ્ત્રીય રીતે પ્રવીણ સંસ્થા છે.

ચોમાસામાં મચ્છરો કેમ છે જો એવું આપનો પ્રશ્ન હોય તો અમો આપને જણાવવા માંગીએ છીએ સંસ્થા નાગરીકોની આધ્યાત્મિક, માનસિક ઉન્નતી ઉપરાંત સમાજમાં ઉચ્ચ મુલ્યો જાળવી રાખવા માંગે છે. આપણા ત્યાં તો એટલે સુધી કહ્યું છે કે “સુખ દુખ મનમાં ના આણીએ રે”. અતિ સુખમાં માનવ છકી જાય છે. સુખ સાથે દુખ જોડાયેલું ના હોય તો વ્યક્તિને સુખની કદર નથી થતી. જો દરરોજ મચ્છરોની પજવણી વગર સુઈ શકો તો પછી સારી ઊંઘનું (દેવગૌડાની જેમ) અભિમાન આવી જાય. મચ્છરોથી પ્રાપ્ત થતી પીડા એ પણ બોધ આપે છે કે, હે મન, ક્યાં સુધી આ માટીના પુતળાને લાડ લડાવીસ અંતે તો માયાનું પુતળું જ છે. માયાના બંધનમાં લિપ્ત પ્રાણી, જેમ મચ્છર તને પીડે છે અને સારી ઊંઘમાં ખલેલ પાડે છે તેજ રીતે તારી લાલસાઓ તારી આત્માને પીડે છે. આ દેહ નશ્વર છે, શાશ્વત તો આત્મા છે. શરીરને મલેરિયા થાય તો ચાલશે પણ આત્માને મેલીરીયા ના થવા દેતો. દર જન્મમાં ભગવાનના ઘરેથી ક્રિકેટની નવી કીટની જેમ નવું શરીર તો મળશે પણ ટીમના કેપ્ટન જેવો આત્મા તો આજ રહેશે. તો હે જીવ, તું તેની અવગણના કેમ કરે છે ! જેમ મચ્છરોના બણબણાટથી તેને મારી નાખવા માટે પ્રવૃત થયેલો મનુષ્ય પોતાના જ શરીર પર પ્રહાર કરે છે અને સ્વપીડનનો ભોગ બને છે તેજ રીતે લોભ, મોહ, વાસના, રાગ, દ્રેષના બણબણાટથી ભ્રમિત થયેલ મનુષ પણ પોતાના જ હિતો પર પ્રહાર કરે છે. જેમ જ્ઞાની મનુષ્ય મચ્છર મારવામાં પ્રવૃત થવાને બદલે બજારમાં મળતી મચ્છરનિવારક ક્રીમ શરીર પર ચોપડીને રાહત મેળવે છે તેમ તું પણ આધ્યાત્મનું આવરણ લગાવીને લોભ, મોહ, વાસના, રાગ, દ્રેષથી રાહત મેળવ. તો હે નાગરિક, સંસ્થા દ્વારા તુજ તુચ્છ જીવની આધ્યાત્મિક ઉન્નતી થઇ કે નહિ !!!

હવે સમાજમાં ઉચ્ચ મુલ્યો કેવી રીતે જાળવવામાં આવે છે તે જોઈએ. શેરીમાં રખડતું ખસુડીયું કુતરું દરેક નાગરિકને નથી કરડતું, કુતરું ગરીબો અને મધ્યમવર્ગના લોકોને કરડે છે કારણ કે ધનાઢ્ય વર્ગના નાગરીકોના વિસ્તારમાં ચોકીદાર હોય છે. સોસાયટી અને અપાર્ટમેન્ટને ફરતે ઉંચી બાઉન્ડ્રી વોલ હોય છે. આવા નાગરીકો ઘરની બહાર નીકળે તો પણ કારમાં નીકળે છે પરિણામે કુતરું આવા ધનાઢય નાગરીકોના રહેણાંક વિસ્તારો બાજુ મો રાખીને ભસીને જ સંતોષ માને છે અથવા તેમની કાર સાથે વગર મેડલની રીલે દોડનું આયોજન કરે છે, પણ કરડી નથી શકતું. આવું જ બીજા પ્રાણીઓનું પણ છે.

આમ એકંદરે જોઈએ તો કોઈ પણ જીવ સાચું સમાજવાદી નથી. સમાજવાદમાં બધાને એક જ નજરે જોવાય તેવું ઇષ્ટ છે. આ દ્રષ્ટીએ મચ્છર સમાજવાદમાં માને છે. તે ગરીબ, મધ્યમવર્ગીય અને ધનવાન તમામને સમાનભાવે કરડે છે. તે સ્ત્રી-પુરુષમાં ભેદ નથી કરતુ. તે એસી રૂમમાં સુતા અને ફૂટપાથ પર સુતા લોકો વચ્ચે ભેદ નથી કરતુ. મચ્છર માટે – બંધ મિલના શેઠિયા, ઓફીસની સ્ટેસનરી ઘરે ઉપયોગમાં લેતો અને કંપનીના લેટરપેડના કાગળિયાં પ્લેન બનાવતો કારકુન, વરસાદની રાહ જોતો ખેડૂત, સાચું બોલતો અને પ્રજાકીય કાર્યો માટે તત્પર રહેતા નેતા, રોડ પર રેકડી લગાવનાર, ગુણવત્તસભર કામ કરતા સરકારી કોન્ટ્રકટર, પોતાના બનેવીની કોર્પોરેટ કંપનીનો રીજનલ મેનેજર, ફાર્મા કંપનીની ઓફરો ઠુકરાવતો ડોક્ટર, સ્ટેન્ડ-અપ કોમેડી કરતા કલાકારો, પ્રાદેશિક ભાષા બચાવવા માટે રુદન કરતા સાક્ષરો, રીયલ એસ્ટેટ કે શેયર બજારની આવકમાંથી અંગ્રેજી સ્કુલની સ્થાપના કરતા શિક્ષણપ્રિય સજ્જનો, જે શિક્ષણ અને જ્ઞાન સરકાર નથી આપી શકતી તેની પૂર્તિ કરવા માટે રોયલ્ટીનો મોહ રાખ્યા વગર CD બહાર પાડતા ધર્મગુરુઓ, ફિક્સ પગારમાં કુબેરને પણ ઈર્ષા થાય તેવું જીવન જીવતા સરકારી કર્મચારીઓ, નાનકડી આવકમાં પેટે પાટા બાંધીને ગુજરાન ચલાવતા છતાં પણ દેશ માટે જીવ આપી દેવા માટે તત્પર મીનીસ્ટરસ, પડોશીઓની સહનશક્તિ વધારવા માટે ક્રિયાશીલ સંગીતકારો, ઘોડાઓના સ્વાસ્થ્ય માટે જુગાર રમતા પરગજુઓ, ગણિતશાસ્ત્રીઓના સિદ્ધાંતોની ખરાઈ કરવા માટે સટ્ટો રમતા કુતુહલપ્રિય પ્રયોગપ્રેમીઓ, ગઝલ કે ભારતનાટ્યમના સંગીત પર પણ ગરબા કરવાનું ના ચૂકતી હિન્દી સીરીયલની ગુજરાતી અભિનેત્રી – આ બધા સમાન છે. મચ્છર બધાનું લોહી પીવામાં અને લોહી પીને પોતાની વસ્તી વધારવામાં માને છે. કોઈને પણ કરડવું કે કોઈનું પણ લોહી તેના માટે વર્જિત નથી. આજ ઉચ્ચ મૂલ્યોની યાદ મચ્છર પોતાના દરેક ડંખથી અપાવે છે. આમ અહી મુનસીડબલી સમાજના ઉચ્ચ આદર્શો મચ્છરોના માધ્યમથી સૂક્ષ રૂપે સમજાવીને તેનું જતન, સંરક્ષણ, સંવર્ધન કરે છે.

અહી અર્થશાસ્ત્રની દ્રષ્ટીએ પણ એક મુદ્દો જોઈ શકાય. જો બજારમાં પૈસો ફરે નહિ અને સંચિત થાય તે દેશના અર્થતંત્ર માટે સારું નહિ. મચ્છરોથી દેશના ડોક્ટર્સ, ફાર્મિસ્ટ, ફાર્મા કંપનીઓ, મચ્છરદાની બનાવનારાઓ, મચ્છર ભગાડવાની કોઈલ/અન્ય ઇલેક્ટ્રિકલ સાધનોનું ઉત્પાદન કરનારા, મચ્છરથી રક્ષણ આપતી ક્રીમ બનાવતી કંપનીઓનો કારોબાર ચાલે છે. જો લાખો નહિ તો હજારોને તો આ પ્રવૃત્તિઓથી રોજગાર મળતો જ હશે. મચ્છરોના કારણે સમાજમાં આટલી બધી રોજગારીની તકો વિકસી હોય ત્યાં પોતાની થોડી તકલીફ માટે આટલા વિશાળ સમુદાયની રોજીરોટી સાથે રમત કરવાની આપની સ્વકેન્દ્રી મનોવૃત્તિને સંસ્થા પ્રચંડ બહુમતીથી વખોડી કાઢે છે. આ બાબતે પસાર થયેલ નિંદા પ્રસ્તાવની એક નકલ ટુંક સમયમાં આપને મળી જશે, જેને આપ કાચની ફ્રેમમાં મઢાવીને ઘરના દીવાનખાનામાં રાખશો અને અમારી કાર્યશીલતા અંગેના આપના વલણમાં પરિવર્તન આવશે તેવી સંસ્થા આશા સેવે છે.

સૌથી અગત્યની વાત છે કે જો નાગરિક બારેય મહિના શાંતિથી ઊંઘી શકે તો તેને પોતાની રાષ્ટ્રીયતા અંગે પણ શંકા થવા લાગે. પૂર્વે સંસ્થાના કર્મચારીઓ કેટલાક વિસ્તારોમાં તાબડતોબ ફાટેલી ગટર લાઈન રીપેર કરી આવ્યા હતા ત્યારે તે વિસ્તારના લોકોએ પોતાના નાગરીક્પત્રો અને ઓળખપત્રોની ખરાઈ કરવા માટે કચરીઓ પર ઉમટી પડ્યા હતા. ભીડ જોઇને નગરમાં એવો ભ્રમ ફેલાઈ ગયો કે તરણેતરનો મેળો હવે અહી લાગશે. તમાશાને તેડું ના હોય એટલે ચાની લારીવાળા, નાના છોકરાઓને ચોકલેટ-બિસ્કીટ વેચતા ફ્રેરીયાઓ, નાસ્તાપાણીવાળા, ભરતકામ કરેલા પારંપરિક પોશાકો વેચતા ફેરિયાઓના ટોળાઓ, ભીખ ઉદ્યોગના સાહસિકો પણ કચેરીઓની આસપાસ ઉમટી પડ્યા. ભારે ભીડને વિખેરવા માટે અંતે ફોજદાર સાહેબને બોલવા પડ્યા. આમ આપ સૌ ક્યાં ભૂખંડમાં જન્મ્યા છો તેની યાદ સતત રહે તે માટે પણ અમારે મચ્છરો પર અંકુશથી વિમુખ રહેવું પડે છે.

આપે એવું લખ્યું છે કે અમુક મહિલાઓ ગણગણાટ કરતી હોય છે તેનાથી મચ્છરો દુર રહે છે. આવા અવાજોનું રેકોડીંગ કરીને એક ઈ-સાધન સંસ્થાએ વિકસાવ્યું હતું પણ આ સાધનના અવાજના કલીનીકલ પ્રયોગો દરમિયાન અમુક પુરુષોને બેચેની, વૈરાગની ભાવના આવવી, અનિંદ્રા, વાઈ આવવા જેવી સમસ્યાઓ ઉભી થતી હતી એટલે હાલ આ સાધનની સાઈડ ઈફેક્ટ દુર કરવા માટે વધુ R & D માટે પ્રયાસો ચાલુ છે.

સૌથી અગત્યની વાત છે, પૃથ્વી પર સૌથી વધારે બૌધિક ગણાતા સામાજિક પ્રાણી એવા મનુષ્યોની વસ્તી પણ બેફામ વધી રહી છે. જેમને વસ્તી વધારો સૌથી વધારે નડે છે અને જેઓ વિચારી શકે છે તેવા જીવો પણ જો વસ્તી નિયંત્રણ કરવામાં અસમર્થ હોય તો મચ્છરોને કુટુંબ નિયોજન અંગે અમોને સમજાવવા માટે કેટલી તકલીફ પડતી હશે તે તો આપ સમજી શકો છો.

આપની દરેક મૂંઝવણ, ફરિયાદનું નિવારણ સંસ્થા આપી શકી હશે તેવી આશા સાથે,

આપનો હિતેચ્છુ,

અબજદ ળ. ણજથ

# નકલ રવાના :-

(૧) અખિલ બ્રહ્માંડ મચ્છર નિવારણ ખાતું (પીતું)
(૨) મચ્છર અધિકાર સમિતિ
(૩) પાટનગર

नैतिकता

सर, आप को बधाई | बहोत ख़ुशी की बात है की आप मंत्री बने है |

जी धन्यवाद |

सर, आपकी सेलेरी क्या होगी ?

XYZ |

और उपरी आमदनी कितनी होगी ?

जी माफ़ कीजिये मैंने गोपनीयता की शपथ ली है |

@ मोरल ऑफ़ ध स्टोरी = कोन कहेता है की नैतिकता सिर्फ किताबी बाते है |

મંદાક્રાંતા

રામકાકાની કાન્તા ઘરે આવી. ઓસરીમાંથી ડુસકા ભરતી સડસડાટ પોતાના રૂમમાં જતી રહી. રમીલા કાકી ને ધ્રાસકો પડ્યો, આ શું ? હમણા તો ૨ કલાક પહેલા પોતાના મંગેતર પીયુષ કુમાર સાથે ફરવા ગયી હતી. કાન્તા પોતાના થનારા મંગેતર પીયુષ કુમાર સાથે દર રવિવારે ફરવા જતી હતી. પીયુષ કુમારની મલ્ટીનેશનલ કંપનીમાં નોકરી એટલે રવિવાર સિવાય સમય ના મળે. કાન્તાના માતાપિતાને પણ બંને જણ પર પૂરો ભરોસો અને એવો આશય પણ ખરો કે લગ્ન પહેલા બંને એક બીજાને જાણી-સમજી લે. દર વખતે તો પીયુષ કુમારને મળીને કાન્તા આવે ત્યારે હવામાં તરતી જેવી દેખાય. આજે કેમ અચાનક…..? રમીલા કાકી કાન્તાના રૂમમાં ગયા. કાન્તા પોતાના બેડ પર તકિયામાં મો સંતાડીને ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડી રહી હતી. રડી રડીને તેની આંખો સોજી ગયી હતી, આંખમાં આંજેલું કાજળ ચહેરા પર રેલાઈ રહ્યું હતું.

 

રમીલા કાકી એ પૂછ્યું “બેટા શું થયું, પીયુષ કુમાર સાથે ઝગડો થયો? ”

 

કાન્તા એ લાંબુ ડૂસકું ભર્યું.

 

રમીલા કાકીની આંખમાં પણ આંસુ આવી ગયા, “બેટા, કહે તો ખરી શું થયું ? પીયુષ કુમારે તને કઈક ખાટુંમોળું કહ્યું.”

 

કાન્તા :- “મમ્મી, શું કહું, મેં પીયુષ ને આવો નહોતો ધર્યો.”

 

રમીલા કાકી :- “બેટા, માંડી ને વાત તો કર. અમે વેવાઈને વાત કરીશું.”

 

કાન્તા :- “મમ્મી,દર રવિવારની જેમ આ રવિવારે પણ અમે ફરવા ગયા.તેણે બાઈક પોતાના એક મિત્રના ફ્લેટ પર લઇ લીધી. મેં એને કહ્યું પીયુષ આ ક્યાં લઇ આવ્યો. ચાલ પાછા જઈએ. પીયુષે મને કહ્યું કેમ તને મારા પર ભરોસો નથી? મેં કહ્યું તારા પર નહિ કરું તો કોના પર ભરોસો કરીશ? ફ્લેટ પર કોઈ હાજર નહોતું. પીયુષે ફ્લેટનો દરવાજો બંદ કરી દીધો અને મારી બાજુમાં આવીને બેસી ગયો. મારો હાથ હાથમાં પરોવીને કહેવા લાગ્યો, જો હું તારી પાસે કઈ માંગું તો તું “ના” તો નહિ પડે ને. મેં સહજ ભાવે “હા” કહી દીધી.”

 

રમીલા કાકી :- “હાય હાય !!!”

 

કાન્તા :- “તેણે મારી એકલતાનો લાભ ઉઠાવીને એક કવિતા સંભળાવી દીધી.

 

થયો છુ પુલકિત તમને પામીને,

જેમ બિલ્ડર ને મળી હોય NA-NOC.

તું મને ગમે છે પ્રિયે દિલ થી,

ભલે લોકો કહે તને ડોસી.

 

હું તો બહાવરી બની ગયી. મને એમ કે દુખ પછી સુખ આવે છે એટલે ધીરજ રાખવી પણ મેં ધારેલા સુખની આશા ઠગારી નીકળી. તેની આંખોમાં દીવાનગી હતી કે ખુન્નસ પણ તે એક પછી એક કવિતાઓ સંભળાવતો ગયો. હું ના ના કરતી રહી પણ તેણે મારી એક વાત ના માની. મેં તેના હાથ જોડ્યા, પગ પકડ્યા પણ દરેક કવિતા પછી હું ઈર્શાદ કે મુકરર નહોતી કહેતી તો પણ તેનો ઉત્સાહ આર્થિક ફુગાવાની ઝડપથી વધી રહ્યો હતો. ૧૦માં ધોરણમાં મેં અમુક કવિતાઓ ઓપ્સનમાં કાઢી દીધી હતી તે પાપનો કદાચ આજે મારે ભોગવટો કરવાનો હતો. ગ્રેસીંગ માર્કની કૃપાથી હું ગુજરાતીમાં પાસ થતી પણ અમુક કવિતાઓ તો પરાણે મીનીમમ માર્ક લાવવા વાંચવી પડતી હતી ત્યારે જે ત્રાસ થતો તેનાથી પણ અનેક ગણો ત્રાસ વેઠવો પડ્યો. પાછો પીયુષ મને કહે કે મારી ઇચ્છા છે કે લગ્ન પછી હું તને રોજ બે કવિતા સંભાળવું, તને શહેરમાં યોજાતા કવિ સંમેલનોમાં ફરવા લઇ જઉ.

 

એક  કલાક માં ૨૫ થી ૩૦ કવિતા સંભળાવી દીધી. કલિયુગ માટે ઇન્દ્રના ઈન્દ્રાસનના પાયા સ્પેશિયલ સોક પ્રૂફ મટીરીયલથી બનાવ્યા હશે નહીતર ઈન્દ્રાસન ડોલ્યા વગર રહેત નહિ. નદીઓના જળ બાબતે રાજ્યો વચ્ચે આમેય ઝગડા ચાલે છે એટલે એ ઝઘડા વધે નહિ તે હેતુથી નદીઓએ પોતાના વહેણ ના બદલ્યા. પણ હું તો નદી નથી ને ? હું બિચારી કેટલું સહન કરી સકું? જયારે મારી ધીરજની ઇમારતના પાયા સડેલી દાઢની જેમ હચમચી ચુક્યા ત્યારે તેના હાથને ઝાટકો મારી હું ફ્લેટની બહાર ભાગી આવી. ધોળા દિવસે શટલને બદલે રીક્ષાનું દોઢું ભાડું નક્કી કરીને આવી. હાય રે મારી કિસ્મત !!! હાય રે પીયુષ !!! હું તો તને સજ્જન ધારતી હતી પણ તું તો………..

 

………..થોડા દિવસ માં કાન્તાની પીયુષ સાથેની સગાઈ તૂટી ગયી. આખી નાતમાં પીયુષના કવિતાકાંડની વાત ફેલાઈ ગયી.

 

રમીલા કાકી :- “બોલો, કોણ વિચારી શકે કે આવો ભલો છોકરો કવિ હશે, એના માબાપ તો બિચારા મરતાને પણ મર ના કહે, હૂઊઊઊ.”

 

સવિતા ફોઈ :- “બેન, માબાપ પણ શું શું દયાન રાખે. અત્યારના છોકરાઓ ઘરની બહાર કોની સાથે ઉઠે છે બેસે છે, શું શીખે છે કોને ખબર પડે ?”

 

રમણ મામા :- ” મને તો વેવાઈ પક્ષે દહેજ લેવાની ના પડી હતી ત્યારે જ શંકા હતી કે નક્કી દાળમાં કઈક કાળું છે, પણ અમારા કુમાર મારું માને છે કોઈ દિવસ ???  નોકરી જોઇને દીકરીનું નક્કી કરી દીધું. એમ પણ નહિ કે પૂરી તપાસ તો કરીએ કે છોકરાના સંસ્કાર કેવા છે, કોઈ વ્યસન કે ખોટી સંગત તો નથી ને?”

 

ગીરીશ ફુઆ :- “મુઓ કાન્તાને મંદાક્રાંતા મંદાક્રાન્તા કરતો હતો ત્યારે જ આપણે સમજી જવા જેવું હતું, પણ આપણને એમ કે ભણેલા ગણેલા છે એટલે કાન્તા નામ કરતા અઘરા નામ બોલીને આપણને ઈમ્પ્રેસ કરવા હશે.”

 

ચંદુ માસા :- ” અમારા છોટુભાઈની દીકરીના પેલા કવિ સાથે લગ્ન નહોતા કર્યા તે ૨ મહિનામાં તો ઘરે પાછી આવી ગયી. દીકરી કહે છે કે તમારા કુમાર શું બોલે છે કઈ ખબર નથી પડતી. કુમાર એવું કહે છે કે હું તો સર્જાયો જ છું છંદો સાથે રમવા માટે. પ્રાસને પીવા માટે. અલંકારો સાથે ઝઘડવા માટે. સંધીઓને સાંધવા માટે. હું તો કવિતાથી જ નહાઉં છું, કવિતાઓ જ પહેરું છું. કવિતાને જ જીવું છું.”

 

લક્ષ્મી માસી :- “બેન, એ તો સારું થયું કે લગ્ન પહેલા ખબર પડી ગયી કે છોકરો કવિતાના લતે ચડ્યો છે, લગ્ન પછી ખબર પડી હોત તો ??? કાન્તા એ આક્રાન્તા સાથે કેવી રીતે જીવન કાઢત? દીકરીને તો રોજે રોજ રીબાવાનું જ ને….”

 

…………..આ ઘટનાને ૬ મહિના થઇ ગયા છે પણ કાન્તા હજુ દુખી છે. સાંભળ્યું છે કે પોતાના દુખને દુર કરવા તે હવે કવિતા લખે છે….

ઇન્દ્રજાળ

એક સમય ની વાત છે – ઇન્દ્રપ્રસ્થ પર યવનોનું શાસન હતું. યવનો સાથેના દીર્ધ અને વિકટ યુદ્ધમાં યવનોનો પરાજય થતા તેઓ સ્વદેશ પરત થયા. ઇન્દ્રપ્રસ્થ સ્વતંત્ર થયું પરંતુ ખંડિત અવસ્થામાં હતું. દરેક ગ્રામ પોતાને સ્વતંત્ર દેશ માનતા હતા. ભગ્ન વિખરાયેલું ઇન્દ્રપ્રસ્થ ફરીથી કોઈ વિદેશીઓના હાથમાં ન આવી જાય તેથી તેને સંગઠિત કરવામાં આવ્યું. પરંતુ યવનોની ગેરહાજરી થતા સમગ્ર ઇન્દ્રપ્રસ્થ પર શાસન કોણ કરે એ વિકટ પ્રશ્ન હતો. આથી કેટલાક વિદ્વાનોએ વિકલ્પ સૂચવ્યો કે હવે યવનો સાથે યુદ્ધ કરવાનો પ્રશ્ન નથી તેથી આપણે પરસ્પર યુદ્ધ કરવું અને જેનું સૈન્ય સમગ્ર ઇન્દ્રપ્રસ્થ પર જય પામે તે સમગ્ર ઇન્દ્રપ્રસ્થ પર નિશ્ચિત કાલાવધી સુધી પ્રશાસન કરે. કાલાવધી સમાપ્તિ પછી પુનઃ યુધ્ધ આરંભ કરવા. પરંતુ કાળાંતરે નિશ્ચિત કાલાવધી સુધી પ્રશાસન કરવું એ વિધાન ગૌણ થયું અને પરસ્પર યુદ્ધ કરવા એ દરેક રાજપુરુષ માટે મુખ્ય અને એકમાત્ર કાર્ય થયું. આમ તો તેઓને પરસ્પર યુદ્ધની જ નિપુણતા હતી તેથી તેઓ આ જ કાર્ય શ્રેષ્ઠ રીતે કરી શકતા. રાજવહીવટ કે પ્રજાકલ્યાણના કાર્ય યુદ્ધમાંથી અવકાશ મળે ત્યારે જ, નિર્વિકલ્પે જ કરતા.

 

યુદ્ધમાં સમગ્ર ઇન્દ્રપ્રસ્થ પર પોતાનો અધિકાર છે તેવો દાવો ઘણાબધા સૈન્ય કરતા. દરેક સૈન્ય પોતાની ધ્વજાથી ઓળખાતું. બધા સૈન્યોમાં સૌથી વધુ પ્રભાવશાળી બે સૈન્ય હતા. પરંતુ આ બે સૈન્ય પણ સમગ્ર ઇન્દ્રપ્રસ્થ જીતી શકવામાં વારંવાર અસમર્થ સાબિત થયા. તેથી તેઓ ક્ષેત્રીય રાજાઓ સાથે  યુધ્ધમાં મદદ માટે સંધિ કરતા. યુદ્ધમાં જય પામીશુ તો સમગ્ર ઇન્દ્રપ્રસ્થની રાજસત્તામાં તેમને મહત્વનું પદ મળશે એવા વચન પામવાથી તેઓ સહર્ષ યુદ્ધ અભિયાનમાં સહભાગી થતા અને સમય આવ્યે યુદ્ધ જયથી ઉપલબ્ધ ઉત્તમ ફળોને આરોગતા. ક્ષેત્રીય રાજાઓની પણ પોતાની ધ્વજપતાકાઓ રહેતી તેથી તેઓ મુખ્ય સૈન્ય સાથે યુદ્ધમાં સાથ આપવા માટે ત્યારે જ તૈયાર થતા જ્યારે તેમના ધ્વજનો રંગ મુખ્ય સૈન્યના ધ્વજમાં ઉમેરવામાં આવે. મુખ્ય સેનાના અધિપતિઓ (બંને સેનાઓના) યુદ્ધ સમયની અનિવાર્યતાથી લાચાર હોવાથી તેમને યથેચ્છ રંગ ઉમેરવા દેતા. વારંવાર થતા યુદ્ધોમાં બંને સૈન્યોના ધ્વજોમાં વિવિધ રંગો ઉમેરાઈને લગભગ સરખા જ પ્રતીતિ થવા લાગ્યા હતા. જાણે કહેતા હોય एकोहम बहुश्याम | બંને સૈન્યના ધ્વજનો દેખાવ એક જ સરખા કાબરચીતરા અને દરેક રંગમાં રંગાયેલા હોવાથી બંને સૈન્યોએ પોતાનું નામકરણ કરી દીધું. એક સૈન્ય અનંતરંગીવાળા તરીકે તથા બીજું સૈન્ય બહુરંગીવાળા તરીકે ઓળખાયા. પરંતુ બંનેની ધ્વજામાં વિશેષ તફાવત ન જણાતા પ્રજાને મન તો આ બંને સૈન્ય એક જ છે કે પૃથ્થક તે અંગે શંકા રહેતી જ. સૈન્યની ટુકડી ધ્વજ સાથે રાખીને ક્યાંક સ્થાનાંતર કરતી હોય ત્યારે તે જ સૈન્યની બીજી ટુકડી તેમને ધેરી લઈને શિક્ષા કરે તેવું વારંવાર બનવા લાગ્યું કારણ કે ટુકડીના અગ્રક્રમમાં ચાલતા સૈનિકનો ધ્વજ તેમને શત્રુસૈન્યનો ધ્વજ જેવો લાગતો. આવો દ્રષ્ટિભ્રમ બંને સૈન્યના સેનાપતિઓ, સેનાનાયકો અને સૈનિકોને તેમજ પ્રજાજનોને વારંવાર થતો તેથી નવી પદ્ધતિમાં ધ્વજ લઈને ચાલતા સૈનિક “અમે અનંતરંગી છીએ” કે અમે બહુરંગી છીએ” એવો પ્રચંડ નાદ કરતા. જેથી તેઓ એકબીજાથી પૃથ્થક છે તેવું કંઈક અંશે લાગતું.

 

બંને મુખ્ય સૈન્યના સૈન્યાધીકારીઓમાં પણ ખાસી હુંસાતુસી રહેતી. ક્ષેત્રીય સૈન્યો અને રાજાઓને જેટલું મહત્વ મળે છે તેટલું મહત્વ બહુરંગી કે અનંતરંગી સૈન્યમાં બે-બે દાયકા વિતાવ્યા, અસંખ્ય યુધ્ધો જીત્યા છતાં પણ અમને નથી મળતું તેવું અમુક સેનાનાયકો કે સેનાપતિઓને લાગતું, તેઓ અંદરખાને ક્રોધથી ભભૂકતા. પદોન્નતિ યોગ્ય સમયે થતી નથી અને યુદ્ધ જય બાદ રાજવહીવટ કરવાનો સમય આવે તો મને રાજકોષના રક્ષણ જેવી જવાબદારીને બદલે સીમાંત ક્ષેત્રોમાં પાલતું અને રાની પશુઓને પીવાના પાણીની સમસ્યા ઉકેલવા, ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં ખેતરોમાં પાકનું જંગલી પશુઓથી રક્ષણ કરવા, વિદ્યાલયોમાંથી ભાગી જતા વિદ્યાર્થીઓની શોધ કરવી, વેપાર-વાણીજ્ય અને પ્રજાની પ્રગતિ/કલ્યાણ પર લલિત નિબંધ લખવા, ઘેટા-બકરાનું ઊન-દૂધ વધારવા માટેના અભિયાન જેવી તુચ્છ જવાબદારીઓ સોપવામાં આવે છે જે મારી કાર્યક્ષમતા, કાર્યદક્ષતા અને વ્યક્તિત્વને અનુરૂપ નથી તેવું લાગવાથી કેટલાક સૈન્યાધીકારીઓ પોતાના વફાદાર અને સમદુખિયા સૈનિકોને લઈને પોતાનું નવું સૈન્ય રચી દેતા અને પાંચ-છ ગ્રામ્ય વિસ્તારો પર જય પામીને તે ક્ષેત્ર પર પોતાનું આગવું પ્રભુત્વ જમાવી દેતા. નવું સૈન્ય બનવાથી નવો ધ્વજ પણ બનાવો પડતો, જેથી પ્રજાને તેઓ બીજા સૈન્યોથી પૃથ્થક છે તેવું દર્શાવી શકાય. પરંતુ નાના મોટા એટલા બધા સૈન્યો અને એટલા બધા ધ્વજો બની ગયા હતા તેથી નવું કઈ કરવાની મતિ ના સુજે તો પોતે જે સૈન્યમાંથી વીલગ થયા હોય તે સૈન્ય જેવો જ ધ્વજ રંગાવતા અને ધ્વજની મધ્યમાં તારાઓ, ચંદ્ર, સુરજ, ધનુષ્ય-બાણ, તલવાર, હિંસક પશુઓ, છેવટે કઈ ના સુજે તો પોતાનું તૈલચિત્ર ચિત્રાવીને બીજા સૈન્યથી અલગ-આગવી ધ્વજપતાકા બનાવાનો સંતોષ માનતા. પોતાના સૈનિકોને તથા પોતાને પણ પોતાના માતૃસૈન્યથી હવે અલગ થઇ ગયા છીએ તે સ્મૃતિમાં જળવાઈ રહે તે માટે નિત્ય પ્રાતઃકાળ તેઓ પોતાનો નવો ધ્વજ જોઈ લેતા. વારંવાર અભ્યાસથી તેમની સ્મૃતિમાં નવા ધ્વજની આકૃતિ ધીમે ધીમે ગોઠવાઈ જતી.

 

જોકે આવા વિદ્રોહી સેનાધીકારીઓની આર્થિક ઉન્નતી ન થાય તો પણ પદોન્નતિ તો થતી જ. મૂળ સૈન્યમાં સેનાનાયક તરીકે પદ ભોગવતા યોદ્ધા પોતાનું અલગ સૈન્ય સ્થાપીને પોતે મહારાજાની પદવી ધારણ કરતા અને ભવિષ્યમાં પોતે સમગ્ર ઇન્દ્રપ્રસ્થનાં “સમ્રાટ” બનશે તેવી ધોષણા તેઓ વારંવાર કરતા  જેથી તેમના સૈન્યના અંકે કુલ ૫૦૦ યોદ્ધાઓ હર્ષનાદ કરીને તેમના આહવાહનને સમર્થન આપતા પણ પ્રજા મોં આગળ વસ્ત્રોનું આવરણ લાવીને છૂપું છૂપું હસી લેતી. નવા સૈન્યમાં દરેકને પદોન્નતિ મળતી. દરેક સૈનિકને સેનાનાયક ઘોષિત કરાતા, ચાર-પાંચ સેનાનાયકના ઉપરીને ઉપસેનાપતિ ઘોષિત કરાતા અને ઉપસેનાપતિઓ બે-ત્રણ સેનાપતિના તાબા હેઠળ રહેતા. આ સેનાપતિઓના પ્રમુખ તરીકે “મહારાજા” પોતે રહેતા. ઘણીવાર પદ વધુ અને યોદ્ધા ઓછા હોય ત્યારે એક યોદ્ધો એકથી વધુ પદ ભોગવતો. દાત. સેનાપતિની પદવી ધારણ કરતો યોદ્ધો સૈન્યુંનું કાર્ય પણ કરતો સાથે સાથે સૈન્ય માટે જમવાનું રાંધતા રસોઈયાનું પદ પણ તે ભોગવતો. રસોઈયાનું પદ કઈંક અણગમો ઉપજાવે તેવું લાગે ત્યારે તે પોતે સેનાપતિ પણ છે તે વાત યાદ કરીને આનંદિત થતો, પરિણામે રસોઈ સ્વાદિષ્ટ બનતી. આમ દરેક યોદ્ધાની પદોન્નતિ થવાથી બધા હર્ષિત જ રહેતા પણ હવે સૈનિકો કોને ઘોષિત કરવા તે પ્રશ્ન થતો તેથી અંતે સૈન્યમાં રહેલા ભારવાહક પાલતું જાનવરો ગધેડા, ધોડા, ખચ્ચર, બળદોને સૈનિકોનું પદ અપાતું. આથી સેનાનાયકોનું પદ ભોગવતા યોધ્ધાઓ તેમના તાબા હેઠળ બે-ત્રણ ગધેડા-બળદ સૈનિક તરીકે છે તેવી લાગણીથી ખુશ રહેતા. ઉપરી અધિકારી હોવાનો ગર્વ લેવા માટે આ વ્યવસ્થા ઠીક ઠીક પ્રમાણમાં સારી જ કહેવાય.

 

નવા સૈન્યમાં કોઈપણ વ્યક્તિ જે પદ સ્વીકારવા તૈયાર ન થતું તે પદ હતું કોષાધ્યક્ષનું. કારણ કે નવા રચાયેલા સૈન્યમાં દ્રવ્ય જેવું કઈ રહેતું નથી. વધુમાં સૈન્યને નિભાવવાની અને કોષને ભરવાની જવાબદારી કોષાધ્યક્ષને નિભાવવાની રહેતી. આથી આ જવાબદારી માટે હમેશા કોઈ ધનવાન શ્રેષ્ઠીની શોધ આદરવામાં આવતી. શ્રેષ્ઠીઓ પણ લાભ દેખાય તો જ જવાબદારી સ્વીકારતા અન્યથા આવા જવાબદારીવાળા પદ માટે હું ઘણો તુચ્છ છું એવી દલીલ કરીને છટકી જતા અને ઘણુંખરું આ જવાબદારી નવા સૈન્યના “મહારાજા” પદધારીના સિરે આવી જતી જે તેઓ કમને સ્વીકારતા સાથે સાથે યોગ્ય શ્રેષ્ઠીની શોધમાં પણ પ્રવૃત્ત રહેતા.

 

જોકે નાના સૈન્યોનું મહત્વ ઘણું હતું. અનંતરંગીવાળાઓ અને બહુરંગીવાળાઓને યુદ્ધમાં વધુ યોદ્ધાઓની જરૂરીયાત પડશે અને આવા નિર્ણાયક યુદ્ધમાં કોઈ જોખમ નથી લેવું તેવું લાગે તો આવા નવસ્થાપિત સૈન્યો (જેમાં ક્યારેક તો એક જ યોદ્ધો રહેતો) અને ક્ષેત્રીય સૈન્યો પાસે સહાયતા માંગતા અને યુધ્ધમાં પોતાના પક્ષમાં રહીને યુદ્ધ લડવાનું આહવાન કરતા. પરંતુ આ જ ક્ષણની વર્ષોથી પ્રતીક્ષા જોતા, તલવારને પથ્થર પર ધસી ધસીને કટારના કદની કરી દીધી છે તેવા, મહારાજાઓ, પોતાની માંગણીઓની યાદી રજુ કરતા. કોઈ શ્રેષ્ઠીએ કલમ, શાહી, ખડિયા આ સૈન્યને ભેટ આપ્યા હોઈ અને આવા પ્રસંગ સિવાય તેનો ઉપયોગ ખાસ થતો નહિ તેથી જ્યાં સુધી ખડિયાની શાહી સમાપ્ત ન થઇ જાય ત્યાં સુધી આ યાદીમાં માંગણીઓ લખવામાં આવતી. આટલી બધી માંગણીઓ તો કોઈ કાળે સ્વીકાર થવાની નથી તેવી જાણ ઉભય પક્ષને હોવાથી ચર્ચા માટે રાત્રીના અંધકારમાં નગરથી દૂર કોઈ ઉપવનમાં મળવાનું નક્કી થતું જેમાં ઉત્તમ ભોજન અને ઉત્તમ પેય પદાર્થો ઉપલબ્ધ રાખવામાં આવતા, જેનું આયોજનખર્ચ અનંતરંગીવાળા અને બહુરંગીવાળાના સિરે આવતો. આવી ચર્ચાઓમાં મુખ્ય સૈન્યના મહારાજા કે રાજમાતા જોડતા નહીં પણ આવી ચર્ચાઓ વારંવાર યોજવાની થતી હોઈ તેમના સૈન્યમાં ૮-૯ વિદ્વાનોને આ કાર્ય માટે જ રાખવામાં આવતા. તેઓ પોતાના દૂત કાર્યમાં ઘણા નિપુણ હોય તથા કટુ વચન પણ હસતા મુખે સાંભળી શકે તે તેમની ખાસ યોગ્યતા લેખાતી.

 

મધ્યરાત્રીએ નગરથી દૂર કોઈ ઉપવનમાં ગુપ્તચર્ચાઓમાં કઈક આવું વાતાવરણ રહેતું.

બૃહદ સૈન્યના દૂત અને નવસેનાના મહારાજા પોતપોતાના અંગત સલાહકારો, નીતિ વિશેષજ્ઞઓ તથા અત્યંત વિશ્વાસુ સેનાપતિઓ સાથે સમૂહ ભોજન લઇ રહ્યા છે. એક વિશાલ મેજ બિછાવી છે જેની એક તરફ નવસૈન્યના મહારાજા તથા તેમનું મંડળ, બીજી તરફ દૂત અને તેમનું મંડળ બેઠા છે. પરસ્પર સામસામે બેસીને ભોજન લેવાની વ્યવસ્થા ગોઠવવાનું મુખ્ય કારણ એ કે દરેક વ્યક્તિએ પોતાની હરોળમાં બેઠેલાં સજ્જનો પોતાના સૈન્યના છે તેથી તેમના દરેક મુદ્દાનું સમર્થન કરવાનું અને સામેના મંડળના વ્યક્તિ કે વ્યક્તિઓના મુદ્ધાઓનો વિરોધ કરવાનો રહેતો. પૂર્વે આવી વ્યવસ્થા ન હતી ત્યારે કઈ વ્યક્તિ પોતાના મંડળની છે અને કઈ પ્રતિપક્ષની છે તે નક્કી ના થવાથી ભારે ગૂંચવાડો થતો. લાંબા સમય સુધી વાક્ધારથી ધર્ષણમાં ઉતરેલા રાજપુરુષોને બે-ત્રણ દિવસ બાદ ખ્યાલ આવતો (એ પણ મહારાજાની સમજાવટથી) કે પોતે જેના દરેક વિધાનનો વિરોધ કરતા હતા તે તો પોતાના જ સૈન્યના છે અને તે પણ મહારાજાના વિશ્વાસપાત્ર. આથી પોતાના જ સૈન્યમાં કડવાશ ન ઉદભવે તે માટે આવી વ્યવસ્થા શોધી કાઢવામાં આવી.

 

બંને મંડળો એકબીજાને વધુ ભોજન કરવાનો આગ્રહ કરતા તથા વ્યંજન કેવા વિશિષ્ટ છે તેનું ગુણગાન કરતા હતા. પીણામાં વૈવિધ્ય હોવાથી ભોજન લેવાથી પીણાંઓને ન્યાય નહિ આપી શકાય તેવી સમજ ધરાવતા મહાપુરુષો ફક્ત પીણાઓ જ ગ્રહણ કરતા. કોઈ પીણાંની “પ્રજાતિ” ના સંપર્કમાં પ્રથમ વાર જ આવ્યા હોય તો આ પીણું કઈ પ્રકારનું છે, તેનું લૌકિક નામ શું છે તેવી પૃચ્છા કરીને ઉત્તર પોતાની નોંધપોથીમાં ટપકાવી લેતા.

 

દૂત :- હમ્મ, ઉત્તમ પીણાઓ સાથે ઉત્તમ ભોજન – એ પણ ઉપવનમાં પોતાના ભૂતપૂર્વ સાથીઓ સાથે –   ખરેખર આનંદ આનંદ છે.

 

મહારાજા :- હા, સાચું જ કહ્યું આપે. ભૂતકાળમાં આપણે એક જ સૈન્યમાં હતા ત્યારે પણ આવા ભોજન     સમારંભ યોજાતા પણ તે સમયે આપે મને સૈન્યમાં નિમ્ન ક્રમાંકનો હોવાથી આવો આગ્રહ કયારેય   નહોતો કર્યો, તેવું મને જ્ઞાત છે. વળી તમે ભોજન કરતા અને મારે ગરમાગરમ રોટલીઓ માટે      સસોઈયાને દોડી દોડીને સૂચનાઓ આપવી પડતી.

 

દૂત :- ભૂતકાળને છોડી દો. હવે તો આપ નવસ્થાપિત સૈન્યના મહારાજા છો. એટલે જ તો આ ભોજન     સમારંભ ગોઠવવામાં આવ્યો છે. મેં આવી ધણી બધી ગુપ્ત મંત્રણાઓ કરી છે પરંતુ આટલી            વિવિધતામાં પીણાઓ મેં પૂર્વે ક્યાય નથી ચાખ્યા. આપના પ્રદેશમાં આ બાબતની ઉન્નતિ અન્ય     પ્રદેશ માટે માર્ગદર્શક બની રહેવી જોઈએ.

 

મહારાજા :- અમારા પ્રદેશની ઉન્નતિની પ્રશંસા આપે કરી તે બાબતે આભાર. પરંતુ મારી ઉન્નતિ આપને    હમેશા આંખમાં કણાની ખૂંચી છે. મને આપે ૨૦ વર્ષ સુધી જોતર્યા બાદ પણ પદોન્નતિ માટે       રાજમાતાને ભલામણ કરી ન હતી. ઘણા યુદ્ધમાં મારી નિર્ણાયક ભૂમિકા રહેતી પણ સેનાપતિ હોવાના       કારણે બધો યશ રાજમાતા પાસેથી આપને મળતો અને આપ પણ કદી મારા નામનો ઉલ્લેખ કરીને મને ધન્ય કરાવતા નહિ.

 

દૂત :-  (ગળામાં કૈક આવી જતા)  ખે ખે ખે (થોડા સ્વસ્થ બનીને) યુવા વયમાં આપને યશ મળવા       લાગત          તો આપ છકી જાત. યૌવન તો ચંચળ હોય છે. જો ચંચળતા આપને વ્યાપી જાત તો આપની  કારકિર્દી અલ્પસમયમાં જ રોળાઈ જાત તેથી જ તો મેં આપને એ વ્યાધિથી દૂર રાખ્યા જેનો આપે મારો આભાર માનવો જોઈએ.

 

મહારાજા :- (કૈક ગુસ્સેથી) હા, પણ ભૂતકાળમાં આપણા સૈન્યે જયારે ઇન્દ્રપ્રસ્થ જીતી લીધું હતું ત્યારે આપ મંત્રીમંડળમાં હતા. આપે મને સેનાનાયકનો સેનાનાયક જ રાખ્યો અને પોતાના સાળાને દક્ષિણના કોઈ પ્રાંતના ક્ષત્રપના ખાસ સલાહકાર તરીકે નીમેલો જ્યાં તે કલ્યાણકારી કાર્યક્રમો ઘડીને પોતાનું    પુષ્કળ કલ્યાણ કરતો.

 

દૂત :- (કડવાશ ગળી જઈને) એ પણ આપના કલ્યાણ અર્થે જ કર્યું હતું. મારા સાળાને દક્ષિણમાં સલાહકારનું પદના મળત તો મારી ધર્મપત્ની આત્મઘાત કરત, તો શું હું એ જાણીને પણ આપને સ્ત્રીહાત્યના પાપનો કરનારો બનાવું ? હું તેવો નિર્દયી ન થઇ શકું. વળી, મારા સાળાને દક્ષિણની        ભાષાઓંનું જ્ઞાન હતું અને આપને તેનો અભાવ હતો, એ શું ધ્યાન દેવા જેવી બાબત નથી. ભાષાસમૃદ્ધિ વિના આપ રાજવહીવટ શી રીતે ચલાવત ? ત્યારે મેં આપને કોઈ સહાયતા નહોતી કરી પણ મારે પુત્ર તો હતો નહિ તો મારા પછી એ વારસો આપનો જ હતો. આપ તો મારા માનસપુત્ર હતા. બીજી વખત હું જયારે મંત્રીમંડળમાં નિમણુક પામ્યો ત્યારે આપે મને રાજદૂત બનીને વિદેશમાં ઉન્મુક્ત પક્ષીની જેમ વિહરવાની ઈચ્છા દર્શાવી હતી તે મુજબ મેં આપને રાજદૂત બનાવ્યા જ હતા ને ! તે બદલ આપ મારો આભાર ન માની શકો ? આપણા જ સૈન્યના ઘણા વિદ્વાનોનું કહેવું છે કે આપ એ સમયે ઘણા અપરિપક્વ હતા. આપ યોદ્ધા સારા એટલે સૈન્યમાં ચાલો પણ રાજવહીવટમાં લઠ્ઠબુદ્ધિ, છતાં મેં મારી વ્યક્તિગત ભલામણ પર આપને વિદેશમાં દૂત નીમ્યા હતા.

 

મહારાજા :- રહેવા દો ને વિદ્વાનો અને તેમની પરિપક્વતાની ચર્ચા ……… હું વૃદ્ધ થઈને મૃત્યુ પામત તો પણ એ વિદ્વાનો મને નાનું શિશુ અને અપરિપક્વ જ માનત. આપે મને રાજદૂત બનાવી વિદેશ    મોકલી આપ્યો પણ એ તો કેવા ભુખ્ખડ દેશમાં !!! જે રાજ્યનો રાજા પણ મારી પાસે વારંવાર ધન સહાયતાની માંગણી કરવા પ્રાતઃકાળે મારા નિવાસસ્થાને આવી જાય એવા દેશમાં મારે શું સુખ હોય !!! ત્યાની માનુનીઓ પણ કેટલી કદરૂપી હતી કે કેમેય કરીને મન ના લાગે !!! એ દેશમાં દ્રવ્ય જ નહોતું તો દ્રવ્યોપાર્જનનો તો પ્રશ્ન જ ઉત્પન્ન ક્યાંથી થાય !!! તેથી જ તો માત્ર ત્રણ માસના ગાળામાં મેં ત્યાગપત્ર આપીને સ્વદેશ ફરવાનું યોગ્ય માન્યું. આપના વારસદાર તરીકેની વાતનો તો મને પણ ઘણો આનંદ હતો પણ આપ ઘણા સમય સુધી મૃત્યુનું નામ નહોતા લેતા. બીમારીમાં પડ્યા રહેતા તો થતું કે હવે માર્ગ પ્રશસ્ત છે પણ જેવું યુદ્ધ જીતાય અને કોઈ પદ મળે આપની માંદગી ચમત્કારિક શક્તિથી ભાગી જતી, આપ પદગ્રહણ કરતાને કોઈ બળપૂર્વક હાંકી ના કાઢે ત્યાં સુધી પદચ્યુત થતા નહીં. આપને યમરાજ અને વૈદ્યો પણ મૃત્યુ ન આપી શક્યા આથી અંતે મોહભંગ થઈને મારે નવું સૈન્ય રચવું પડ્યું જે આજે અજેય છે.

 

દૂત :- (અજેયની વાતથી મરકીને) અજેયની વાત રહેવા દો એવું અભિમાન તો હવે અમે પણ નથી રાખતા. આપની તાલીમમાં મારો ફાળો અમુલ્ય છે. આપને તલવાર પકડતા મેં શીખવી હતી, યાદ છે ?  કટાર અને ખંજર વચ્ચે અંતર મેં શીખવ્યું હતું. સામાન્ય નાગરિકમાંથી સૈનિક અને સૈનિકમાંથી               સેનાનાયકની  આપની પદોન્નતિ મારા જ માર્ગદર્શનમાં થઇ હતી. આજે રણભૂમિના ચક્ર્વ્યુહો માટે         આપની જે પ્રશંસા થાય છે તે મારા જ શિવિરમાં આપ શીખ્યા છો. ચાલો એ બધું જવા દો. હવે          આપણે ભૂતકાળ પરથી વર્તમાન પર આવીએ. (ઔપચારિક રીતે ચર્ચા બીજે વાળવા) આપના        પ્રાંતમાં પીણાઓની ગુણવત્તા ઉત્તમ છે. પૂર્વે લાટ પ્રદેશમાં ગુપ્તમંત્રણા માટે મારે જવું પડ્યું હતું ત્યારે ત્યાં પીણાઓની તંગીથી હદય વિહળ થઇ ગયું હતું.

 

મહારાજા :- શું લાટ પ્રદેશમાં પીણાઓની તંગી છે ? એવું હોય તો મારા બે-ચાર શ્રેષ્ઠીઓ કે જે તેનો જ વ્યાપાર કરે છે, તેમને કહી પુરવઠો પૂરો પાડીએ.

દૂત :- પીણાંઓનો પુરવઠો તો પર્યાપ્ત પ્રમાણમાં છે પરંતુ ત્યાના પીણાંઓની ગુણવત્તા અંગે વારંવાર દુખ થતું હતું. વળી ત્યાના જનમાનસમાં પીણાંપાનને અભદ્રતાની નિશાની તરીકે જોવામાં આવતું         હોવાથી વન-વગડા અવાવરું જગ્યાઓમાં જવું પડે છે. પ્રજા આ બાબતથી ત્રસ્ત છે પણ કઈ    ઉકેલ નથી આવતો. વળી, ગુણવત્તા વગરના પેય પદાર્થોથી ઉન્માદની માત્રા યોગ્ય પ્રમાણમાં ન હોવાથી અમારા સૈનિકો યુધ્ધમાં ટકી શક્યા નહિ જેનો લાભ બહુરંગીવાળાઓને મળ્યો અને અમે યુદ્ધ ગુમાવ્યું.

 

મહારાજા :- હા, યુધ્ધમાં સૈનિકોના પગ થાકે નહીં તે માટે પીણાઓના પુરવઠામાં સાતત્ય જળવાઈ રહેવું જોઈએ. પુરવઠા ઉપરાંત પીણાઓની ગુણવત્તામાં પણ સાતત્ય જળવાઈ રહેવું જોઈએ. જો કે અમારા પ્રાંતમાં એ બાબતે ઘણું જ સુખ છે. મારા જ સ્નેહી એવા બે-ચાર શ્રેષ્ઠીઓ પીણાંના વેપારમાં છે અને ગમે તેવી તંગીમાં પણ પુરવઠો જાળવી રાખવાના મહારથના કારણે જ મેં તેમને “શ્રી પુરવઠોત્તમ         ગુણવત્તોતમ શ્રેષ્ઠી” ની ઉપાધિ આપી છે.

 

દૂત :- હુમ, આપના આ બાબતના મહારથથી હું સુપરિચિત છું તેથી એ બાબતની મને વ્યથા નથી.        અલ્પકાળ બાદ યુદ્ધઘોષણા થશે. યુદ્ધમાં જેનું સૈન્ય જીતશે તે દીર્ધકાળ સુધી આ પ્રાંત પર રાજ કરશે માટે અમે અમારા રાજમાતાની કૃપાથી કમર કસી લીધી છે. સૈનિકો, સેનાનાયકો, સેનાપતિઓને યુદ્ધ         અભ્યાસ શરુ કરી દેવાનું કહેવડાવી દીધું છે. પરંતુ આ પ્રાંતમાં પૂર્વે પણ તુમુલ યુદ્ધ થયું હતું. મુખ્ય          સૈન્ય તો અમારું અને બહુરંગીવાળાઓનું જ હતું પરંતુ અમને આપનું પ્રમાણમાં નાનકડું સૈન્ય ખુબ ત્રાસદાયક લાગતું. આપના સૈનિકો મૂળ અમારા જ સૈન્યના હતા પરંતુ અમારા સૈન્ય પર પ્રહાર         કરવામાં તેમનો ઉત્સાહ અદભુત હતો. અમે બહુરંગીવાળાઓને ઘેરવા ચક્રવ્યૂહ રચીએ તો આપના         યોધ્ધાઓ દૂરથી બાણોની વર્ષા કરી અમારા સૈનિકોને ધાયલ કરી અસહાય કરી દેતા. બંને દિશામાં         યુદ્ધ કરવામાં અંતે અમે હાર્યા અને બહુરંગીવાળા જીતી ગયા. આપના સૈનિકોએ તલવારો, ધનુષ્ય-        બાણનો ઉપયોગ અમને ત્રાસ કરવા ના કર્યો હોત તો એ યુદ્ધ અમારા માટે યશ અપાવનારું જ સાબિત થાત.

 

મહારાજા :- એ યુદ્ધમાં અમે કઈ જીતવાના કે પામવાના નથી તે તો અમને જ્ઞાત જ હતું પરંતુ આપને     હરાવીને, આપ અમારા સહકાર વિના અપૂર્ણ છો તે વાત આપને જણાવવા જ અમે રણમેદાનમાં ઉતર્યા હતા. અમે યુદ્ધમાં ઉતાર્યા હોઈ બહુરંગીવાળા પણ અમારા પણ શત્રુ પણ આપના સૈનિકો પર    પ્રહાર કરવામાં અમારા સૈનિકોને વિશેષ આનંદ આવતો કારણ કે પોતાના ભૂતપૂર્વ સાથીઓમાંથી         અમુક કોઈકની ઘી ચોપડેલી રોટલી ખાઈ ગયું હોય, કોઈ આણે ભંડારના બધા લાડુ ખાધા છે તેવી      માહિતી આપીને પદોન્નતિ પામ્યું હોય, એવી બધી દાઝ કાઢવાનો શ્રેષ્ઠ અવસર હતો.

 

દૂત :- હા, પણ એમ કરવાથી આપને કઈ યુદ્ધના વિજેતા નહોતા ધોષિત કાર્ય કે ન તો કઈ ફળ પ્રાપ્ત થયું. હવે, અમારી સાથે અમારા સહકારમાં યુદ્ધ લડો તો રાજવહીવટની સમીપ પહોચાય. પરંતુ મને ચિંતા આપણી યુધ્ધસંધી માટેની માંગણીઓની છે જે ઘણી વધારે અને અવ્યવહારુ છે…….

 

મહારાજા :- કઈ માંગણીઓ અવ્યવહારુ લાગી આપને ?

 

દૂત :- મને તો બધી જ અવ્યવહારુ લાગી પરંતુ કેટલીક રજુ કરું છું. (પત્ર પર આંગળી ફેરવતા) આ માંગણી ક્રમાંક ૩૪૫ જે મુજબ યુદ્ધમાં જય પામવાથી રાજસત્તા મળતા પ્રાંતના ક્ષત્રપ (પ્રાંત       અધિપતિ) તરીકે અમારા સૈન્યમાંથી નિમણુક થશે. અધિપતિના કૂલ ૩૦ મંત્રીઓમાંથી ૨૦ મંત્રીઓ  આપના સૈન્યમાંથી અને માત્ર ૧૦ મંત્રીઓ અમારા સૈન્યમાંથી રહેશે. કોષાધ્યક્ષ, કોષના રક્ષણકર્તા એમ કોષને લગતા તમામ કાર્યો અંગે આપના સૈન્યના યોદ્ધાઓને સ્થાન આપવાનું આપે જણાવ્યું છે. શું આ અવ્યવહારુ નથી ?

 

મહારાજા :- ઠીક છે, મંત્રીમંડળમાં સમપ્રમાણ જાળવીશું. ૧૫ મંત્રી આપના અને ૧૫ મંત્રી અમારા યોગ્ય   રહેશે. પરંતુ ક્ષત્રપ અને કોષ તમામ કાર્યનું ઉત્તરદાયિત્વ અમારા સિરે.

 

દૂત :- આ પ્રાંતમાં અમારા સૈન્યની તુલનામાં આપનું સૈન્ય પાંચમા ભાગનું છે છતાં ક્ષત્રપ આપના         સૈન્યમાંથી બનાવીએ તો પછી અમારે યુદ્ધ જીતીને પણ શો લાભ ? વળી, આપના સૈન્યના વ્યક્તિઓને જયારે જયારે કોઈ પણ સ્થાને કોષ રક્ષણનું કાર્ય સોપ્યું હોય ત્યારે દ્રવ્યની દશા પૂનમના ચંદ્રમાંથી ક્ષય પામીને અમાસના ચંદ્ર જેવી થઇ જાય છે, એવા ભૂતકાળના આપના કૃત્યો કવિઓ, લેખકો અને નટ-નટીઓ દ્વારા જાણવામાં આવેલ છે. તેઓ કહે છે કે આપના સૈનિકો કોષના દ્રવ્યને સજીવન કરવાની મંત્રશક્તિ જાણે છે તેથી સજીવ થયેલું દ્રવ્ય કોષગૃહમાંથી પલાયન થઇ જાય છે. મારું તો માનવું છે કે અસ્થિભંગ થાય એ હદ સુધી શિસ્તભંગ આચરવું નહિ.     

 

મહારાજા :- ક્ષત્રપના પદ માટે મારી પાસે એક મધ્યમમાર્ગ છે. આપણે બે ક્ષત્રપની વ્યવસ્થા કરીશું, એક આપના સૈન્યમાંથી અને એક અમારા સૈન્યમાંથી. આમ પણ આટલા વિશાળ પ્રાંતના વહીવટની કામગીરી એક વ્યક્તિથી થવી જટિલ જણાય છે. બંનેને પરસ્પર ઘર્ષણ ન થાય તે માટે એક ક્ષત્રપ        દિવસે અને બીજા ક્ષત્રપ રાત્રે કાર્ય કરશે. આમ, દિવસ અને રાત્રી બંને સમયે રાજ કાર્ય કરતુ              હોવાથી પ્રાંત બમણી પ્રગતિ કરશે. રહી વાત, કવિઓ, લેખકો અને નટ-નટીઓની તો તેઓનું કાર્ય મનોરંજનનું છે. તેમની વાત કોઈ ગંભીરતાથી નથી લેતું, પ્રજા પણ નહિ. તો પછી આપના જેવા વિદ્વાનોએ એવી બાબતો પ્રત્યે દુર્લક્ષ સેવવું જોઈએ.  

 

દૂત :- ચાલો એ બાબતે દુર્લક્ષ સેવીએ પરંતુ આવી બે ક્ષત્રપની વાત પર દુર્લક્ષ સેવી ના શકાય, યવનોના પતન બાદ રાજવ્યવસ્થા અંગે આપણા પૂર્વજોએ “અખંડ ઇન્દ્રપ્રસ્થ શાસનવ્યવસ્થા શાસ્ત્ર” નામનો  ગ્રંથ નિર્માણ કર્યો હતો જેના નીતિ-નિયમોનું પાલન ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં સમસ્ત માટે અનિવાર્ય છે. આ ગ્રંથ અનુસાર એક પ્રાંતમાં એક જ ક્ષત્રપ હોઈ શકે, એકથી વધુ વ્યક્તિનો નિષેધ છે, તેથી શક્ય નથી. જો શક્ય હોત તો પણ આપની સૂચવેલ વ્યવસ્થા વ્યવહારમાં શક્ય ન બનત. રાત્રીના ક્ષત્રપ રાત્રે કાર્ય કરત પણ તેમની સહાય માટે રાત્રીના સમયે કારભારીઓ-કર્મચારીઓ ઉપલબ્ધ ન રહેત કારણ કે દિવસે કાર્યપાલન કાર્ય બાદ કર્મચારીઓને રાત્રીએ તો નિદ્રા જોઈએ ને ? રાત્રીના ક્ષત્રપ માટે અલગથી કારભારીવર્ગની નિમણુક કરવી પડત. તો પાછુ દિવસ અને રાત્રીના કર્મચારીઓના કાર્યો વચ્ચે સંકલન લાવવા એક નવા કર્મચારીગણની નિમણુક કરાવી પડત. આ રીતે તો રાજનો વહીવટ ચલાવવાનો ખર્ચ ત્રણ ગણો થઇ જાત. એ ઓછુ હોય એમ રાત્રીના ક્ષત્રપને દિવસે નિંદ્રાધીન અને રાત્રીએ વિહરતો જોઇને પ્રજા તેને ઘુવડ જેવા નિશાચર પક્ષીની ઉપમા આપીને ઉપહાસ કરત. આવું પ્રતિષ્ઠિત પદ ત્યારબાદ ઉપહાસનો વિષય જ બની જાત. નાટ્યકારો ભજવવા અને ઉપહાસ કરવા નવો વિષય મળી જાત. આથી જે વ્યવસ્થા છે તે સારી જ છે. એક જ ક્ષત્રપ હોઈ શકે અને તે અમારા સૈન્યમાંથી હશે. કોષગૃહની વ્યવસ્થામાં થોડી બાંધછોડ કરી શકાય. કોષાધ્યક્ષ આપના રહેશે પણ ક્ષત્રપના સંમતીપત્ર વિના તે દ્રવ્યુંનું વિનિયમન નહિ કરી શકે. કોષાગૃહની રક્ષા માટે કુલ ૨૫ સૈનિકો હોય છે જેમાંથી ૧૫ અમારા સૈન્યના અને ૧૦ આપના સૈન્યના, યોગ્ય છે ?

 

મહારાજા :- યોગ્ય ? કોષાધ્યક્ષને ક્ષત્રપનો સંમતીપત્ર જોઈએ તો કોષાધ્યક્ષના પદનું મહત્વ શું ? શું તે ઠગ છે, શું તે ચોર છે, જે દરેક બાબતમાં ક્ષત્રપની સંમતી લે. કોષાધ્યક્ષ ક્ષત્રપનું આત્મસ્મરણ કરીને  ક્ષત્રપે સંમતી આપી જ દીધી છે એમ માનીને જ કોષાધ્યક્ષ કાર્ય કરશે. યોગ્ય લાગે તો કહો ?

 

દૂત :- આપ કહો તો યોગ્ય જ છે. પણ આપની એક માંગણી અમારા સૈન્યના પદાધિકારીઓને અરુચિકર લાગે તેમ છે. આમાં જણાવ્યા મુજબ આપના અને અમારા યોધ્ધાઓએ પરસ્પર સૈન્યપદ મુજબ આદર કરવો. આ તો કેવું વિચિત્ર કહેવાય !!! આપના સૈન્યમાં સેનાપતિના પદ ભોગવાવનાર યોદ્ધનાં તાબામાં ૫૦૦ સૈનિકો હોય છે જયારે અમારા સૈન્યમાં સેનાનાયકના તાબામાં ૧૨૦૦ સૈનિકો હોય છે તો પછી આપના સેનાપતિ કરતા તો વધુ મહત્વ અમારા સેનાનાયકનું ગણાય. આપની વ્યવસ્થા મુજબ તો અમારા સેનાનાયકે આપના સેનાપતિને નતમસ્તક થઈને અભિવાદન કરવા પડે. આ તો અપમાનજનક સ્થિતિ કહેવાય.

 

મહારાજા :- એમાં અપમાન શાનું !!! તાબામાં યોદ્ધાઓનું જે પણ સંખ્યાબળ હોય પરંતુ સૈન્યમાં પદ તો નીચું જ ભોગવે છે ને. આપણા ત્યાં ઘણા પ્રાંતોનો વિસ્તાર નગરો જેટલો છે છતાં તેના ક્ષત્રપ અન્ય        ક્ષત્રપ જેટલું જ માન-સન્માન મેળવે જ છે ને…….

 

દૂત :- આપની વાત આમ તો યોગ્ય છે, યુદ્ધ માટે આપે કોઈ રણનીતિ વિચારી છે.

 

મહારાજા :- બહુરંગી સૈન્યમાં અમુક સૈન્યાધીકારીઓમાં રોષ છે. તેમને દીનહીન સ્થિતિમાં જીવવું પડે છે. યોગ્ય સન્માન, પદ અને દ્રવ્ય એમને પ્રાપ્ય નથી તેવું એમનું માનવું છે. તેઓ આપણને મદદરૂપ        થઇ શકે છે. તેમની સાથે મારે (ગુપ્ત) મંત્રણાઓનો અભ્યાસ ચાલે છે. આર્થિક સહાયતાની જવાબદારી આપ નિભાવો તો કેટલાક આપણી સંયુક્ત સેનામાં ભળી જવા તૈયાર છે. કેટલાક આપણા સંયુક્ત સૈન્યમાં તો ભળવા નથી માંગતા પરંતુ પોતાના જ સૈન્યમાં રહી યુદ્ધમાં નિર્ણાયક બિંદુએ પોતાના જ સાથીઓ પર આક્રમણ કરીને તેમને વ્યથિત કરી મુકાશે અને આપણી વિજયમાં હાયભૂત થશે.

 

દૂત :- ઓ….હહહો, અહો રૂપમ અહો ધ્વનિ નહિ પરંતુ જ્યમ ધ્વનિ ત્વં રૂપમ ….. હા હા હા જેમ જેમ      મુદ્રાઓની ધ્વનિ સાંભળશે તેમ તેમ રૂપ બદલશે. આ ક્રાંતિકારીઓના સંપર્કમાં રહો. દરેક પ્રકારની          સહાયતાનું તેમને આશ્વાશન આપો. આપણી સંયુક્ત સેનાના પક્ષમાં રહીને યુદ્ધ કરવા માટે એમની    સેનાના ભાગેડુ યોદ્ધાઓનો પણ સંપર્ક કરો. ( તલવાર આકાશ તરફ ચીંધીને ) આ નિર્ણાયક યુદ્ધ છે,    ઇન્દ્રપ્રસ્થની પ્રજા માટે, ઇન્દ્રપ્રસ્થના સુવર્ણ ભવિષ્ય માટે, ઇન્દ્રપ્રસ્થના ગૌરવ માટે આપણે જીતવું જ        જોઈએ.

 

થોડે દૂર ઉપવનના અંધારા ભાગમાં એઠાં વાસણો સાફ કરતા એક ચાકર વિચારી રહ્યો છે, અમારા માટે આ યોદ્ધાઓ કેટલો પરિશ્રમ કરે છે !!!

 

લખ્યા તારીખ :-  October, 2012

મેદસ્વીતાપર્વ

ભારત જાત જાતની વિવિધતાઓ અને વિસંગતાતોથી ભરેલો દેશ છે. પ્રાદેશિકતા, ભાષા, બોલી, ધર્મ અને જાતીની વિવિધતાઓથી ભરપુર આ દેશ એક જ ધર્મ, ભાષા કે વંશના લોકોથી બનેલા દેશો માટે તો સૌથી મોટું આશ્ચર્ય છે. આ દેશમાં વિવિધતા છે પણ સાથે એ પણ સત્ય છે કે કેટલીક લાક્ષણિકતાઓ આ દેશને જોડી રાખે છે. એવી જ એક બાબત છે, જાડાપણું-મેદસ્વીતા. કાશ્મીરથી કન્યા કુમારી સુધી અને ગુજરાતથી મણીપુર સુધી ભારતમાં એક વાત સામાન્ય જોવા મળે છે એ છે, મેદસ્વીતા. ગુજરાતના અમદાવાદમાં હોવ કે બંગાળના આસનસોલમાં હોવ તમને ફાંદવાળા મેદસ્વીઓ અત્રતત્ર સર્વત્ર જોવા મળશે. જેમ તમારી આર્થિક સ્થિતિની માહિતી તમારી કારની કીમત પરથી મળે છે, તેમ તમે કેટલા મેદસ્વી છો તેની માહિતી તમારી ફાંદ પરથી મળે છે.

નવાઈની વાત એ છે કે મેદસ્વીતાપણું અને તેના ચુંટણી ચિન્હ જેવી ઓળખ ધરાવતી ફાંદ દરેક રાજ્ય, ધર્મ, જાતી, ભાષામાં જોવા મળે છે પણ આજ સુધી તેને આપણે કોમી એકતા કે રાષ્ટ્રીય એકતાના પ્રતિક તરીકે જાહેર કરીને તેનું સન્માન નથી કર્યું. બલકે બુર્જવા વર્ગ જેમ સર્વહારા વર્ગની સુગ ધરાવે છે, એમ ફાંદવાળા મેદસ્વી લોકો પ્રત્યે સમાજમાં ગર્ભિત પક્ષપાતની લાગણી પ્રવર્તે છે.આપણે નકારી કાઢીએ તોય વાસ્તવિકતા એ છે કે મેદસ્વી લોકો બસ કે ટ્રેનમાં જેવા પ્રવેશે કે તરત ચારે બાજુથી અહી નહિ પેલી બાજુ ખાલી છે, પાછળ કોઈ નથી ત્યાં જાઓ, જેવા સૂચનો મળવા લાગે છે. જયારે દુબળા-પાતળા કે સપ્રમાણ શરીરના લોકો પ્રત્યે આવો કોઈ દિશાનિર્દેશ થતો નથી. સીધી વાત છે કે કોઈને પણ પોતાની બાજુની સીટ પર મેદસ્વી વ્યક્તિ બેસે તે પસંદ નથી આવતું. પણ આજ દંભી સમાજની બીજી બાજુ પણ છે, જયારે કોઈ મેદસ્વી વ્યક્તિ ટ્રેન કે બસની બારી પાસેની સીટ પર બેઠી હોય ત્યારે પોતાના સંતાનોને “જા હો, કાકા/કાકીના ખોળામાં બેસી જા” કહીને પરાણે પોતાના તોફાની છોકરાઓને બેસાડી દેતા લોકોની ટકાવારી પણ સમાજમાં ઉંચી છે. અહી આ લોકોને મન મેદસ્વી વ્યક્તિ માનવજાતના સ્વતંત્ર નજરાણા કરતા ડનલોપ મઢેલી હાલતી ચાલતી ખુરશી વધુ હોય તેવું વર્તાય છે.

મેદસ્વી લોકોને ભારતીય સમાજમાં હાસ્યનો પર્યાય બનાવાયો છે. તેમના પર વ્યંગ કરાય છે, જોક બનાવાય છે. કેટલીક વાર તો કોઈ લગ્નની કંકોત્રી આપવા આવે તો ઘરના મેદસ્વી સભ્યને કહી પણ દે કે “તમે નહિ આવો તો ચાલશે, કાકા-કાકી તો આમેય આવવાના છે પછી આખા ઘરને ક્યાં હેરાન કરવા. અને હવે આમેય તમે થોડું કંટ્રોલ કરો તો સારું છે.” જે સલાહ પોતાનો ફેમીલી ડોક્ટર પૈસા લઈને આપતો હોય તે જ સલાહ કોઈ વગર પૈસે આપે ત્યારે બહુ કડવી લાગે. ખાસ કરીને ત્યારે જયારે રીશેપ્સનમાં મેન્યુ પોતાની પસંદનું હોય. ક્યારેક જાનમાં લઇ જવાની બાબતે પણ એવું થાય કે કોઈ મોઢે કહી દે કે “ભાઈ, તું નહિ નાનકાને જાનમાં મોકલજે, અમથો બે માણસની જગ્યા રોકીશ.” પશ્ચિમના દેશોમાં બીયર પીને વધી ગયેલી ફાંદને “બીયર બેલી” જેવું હુલામણું નામ આપવામાં આવે છે પણ આપણા ત્યાં ફાંદ માટે “સિંગતેલ બેલી” કે “કપાસિયા બેલી” જેવા હુલામણા નામ આપવાની પ્રથા અમલમાં નથી. જર્મની જેવા બીયર પ્રિય દેશમાં તો ફાંદ ધરાવતો વ્યક્તિ ગર્વથી કહે છે કે ૨,૫૦૦ યુરોની આ ફાંદ છે. જયારે આપણા ત્યાં કદી એવું કોઈ ગર્વથી નથી કહેતું કે મિત્ર, આ ફાંદ બનાવવા માટે સિંગતેલમાં અંકે પુરા ૭,૦૦૦ રૂ. નું રોકાણ કર્યું છે. ભારતમાં લોકો મેદસ્વીતાને આળસ અને વધુ પડતું ખાવાની ટેવને જોડીને જોવે છે તેથી તેનું ગૌરવ હણાઈ જાય છે.

નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ એક વખત કહ્યું હતું કે હું ખાતો નથી અને ખાવા દેતો નથી. કદાચ તેઓ લીક્વીડ ડાયટ પર રહેતા હશે. આમેય નવરાત્રીમાં તેમને લીંબુપાણી પર ઉપવાસ કરવાનો નિયમ છે એટલે બાકીના દિવસોમાં પણ તેમને વધારે આકરું નહિ પડતું હોય.જો તમે અવલોકન કર્યું હોય તો નરેન્દ્રભાઈ પ્રથમ વખત મુખ્યમંત્રી બન્યા ત્યારથી તેમનું શરીર (રાજકીય કદની જેમ જ) ક્રમશ: વધતું જ ગયું છે. એટલે એક વાત તો સિદ્ધ થાય છે કે ખાવાથી સ્થૂળતાને કોઈ લેવા દેવા નથી. ખાતો ના હોય એવો વ્યક્તિ પણ સ્થૂળતાને પ્રાપ્ત કરી શકે છે. આમ તો સ્થૂળતાને સ્ત્રીઓની બાબતમાં સુખી હોવાની નિશાની પણ માનવામાં આવે છે. દીકરી પરણાવ્યા બાદ છ-આઠ મહીને દીકરીનું વજન છ-આઠ કિલો વધે તો દીકરીના માં-બાપને ધરપત રહે છે કે “હાશ, દીકરી સાસરે સુખી છે.” કારણ તો જ્ઞાત નથી, પણ સોનિયા ગાંધી જ્યારથી ઈટાલીથી પરણીને ભારત આવ્યા ત્યારથી તેમના શરીરની સ્થૂળતા વધી નથી. એ છતાં સોનિયા ગાંધીના માતાપિતાએ ઇન્દિરા ગાંધી કે રાજીવ ગાંધીને આ બાબતે છણકો કરતી કોઈ ચિટ્ઠી લખી હોય એવું આજ સુધી ચર્ચામાં આવ્યું નથી. ભાજપવાળાઓએ સોનિયા ગાંધીનો ગમે તેટલો વિરોધ કર્યો તોય ઇટાલીની સરકારે એવું નથી કીધું કે તમે અમારી દીકરીને હખ નથી લેવા દેતા એના પ્રતાપે અમારી દીકરીને પા શેર લોહીય નથી વધતું. જો આવું જ ચાલુ રહેશે તો અમે આંતરરાષ્ટ્રીય કોર્ટમાં દહેજનો કેસ કરીશું. એ રીતે ભારત નસીબદાર કહેવાય કે તેને વેવાઈપક્ષ ખાનદાન મળ્યો.

કોઈપણ શરીર સ્થૂળકાય બને તેની પાછળનું કારણ તેમાં વધતું ચરબીનું પ્રમાણ હોય છે. આ છતાં પણ તમારા બોસને તમારાથી એવું તો ના જ કહેવાય કે “સાહેબ, આજકાલ તમને બહુ ચરબી ચડી ગયી છે.” જો આવું વાક્ય વ્યવહારમાં બોલો તો સાહેબ તમારી “ચડેલી ચરબી” ઉતારી દે એ વાત નક્કી છે. એથી જ ગુજરાતી ભાષાને પ્રાથમિકતા આપતા હોવા છતાં પણ “સર, યુ હેવ ગેઇન સમ વેઇટ” કહેવું જ વધુ હિતાવહ છે. નોકરીના ભોગે તો ગુજરાતી ભાષાનું જતન ના જ કરાય ને !

શરીરમાં ભરાઈ પડેલી ચરબી ઘટાડવી આસાન કામ નથી. ખુદ નરેન્દ્ર મોદી માટે પણ નહિ. કોઈને નહિ આપેલા એક કાલ્પનિક ઈન્ટરવ્યુમાં નરેન્દ મોદીએ પોતે કહ્યું હતું કે કોંગ્રેસની ૨૦૬ સીટને ૪૪ કરી દેવી સહેલી છે પણ કમરને ૪૪ માંથી ૩૪ કરવી ખુબ જ અઘરી છે. આ જાણવા છતાં (કે આની જાણકારી હોવાના કારણે જ) મેગા સીટીઝમાં સ્થૂળતા ઘટાડવાનો એક સમગ્ર ઉદ્યોગ વિકસ્યો છે. જેમાં આધુનિક જીમ, ડાયટીશ્યનસ, મેદસ્વીતા ઘટાડવાનો દાવો કરતી દવાઓ અને કસરતના સાધનોની બોલબાલા વધી છે. મેદસ્વીતા ઘટાડવાનો દાવો કરતી દવાથી શરીરની નહિ માત્ર પાકીટની ચરબી ઘટે છે તે જાણવા છતાં પણ લોકો પ્રયોગો કરવામાં માને છે. પોતાની સ્થૂળતા ઘટે કે ના ઘટે જે તે દવા બનાવતી કંપનીની બેલેન્સ શીટની સ્થૂળતા જરૂર વધે છે. ડાયેટીશિયન તમારી પાસેથી મોંઘી ફી વસુલ કરીને તમને ભાવતી તમામ વાનગીઓનો ત્યાગ કરવાની સલાહ આપે છે. તમારો મિત્ર ભીડ પડે ૩,૦૦૦ રૂપિયા માંગે તો, હાલ તો વ્યવસ્થા નથી કહીને ટાળી દો છો પણ – બે સ્કુબ આઈસ્ક્રીમ ખાવાનું મન થાય ત્યારે બે ખાખરા ખાવા જોઈએ; બાસુંદીપૂરી ખાવાનું મન થાય ત્યારે દાળરોટલી, આ બાસુંદીપૂરી છે આ બાસુંદીપૂરી છે એવું ૫૦ વખત બોલીને ખાવી જોઈએ– આ પ્રકારની સલાહ સાંભળવા માટે તમે ૩,૦૦૦ રૂપિયા ખર્ચી નાખો છો.

તમને પોતાને પણ ખબર છે કે ખાખરો હેવમોરના આઈસ્ક્રીમનો વિકલ્પ ના બની શકે છતાં પણ આ તો ના જ થઇ શકે એ નિશ્ચિત કરવા માટે ડાયેટીશ્યનસ પાસે પણ જઈ આવીએ છીએ. શાસ્ત્રોમાં ભલે કહ્યું હોય કે મન મર્કટ છે પણ તેને દાળરોટલીને બાસુંદીપૂરી સમજાવવા જાઓ ત્યારે એ બાસુંદીપૂરી પર સ્લોથ બનીને સ્થિર થઇ જાય છે. ઉપરથી કહેશે કે તમે જેને બાસુંદીપૂરી કહો છે એ દાળરોટલી જ છે અને એ ઉપરાંત આજે દાળમાં વઘાર પણ બરાબર નથી થયો. તળેલું, ગળ્યું, મસાલેદાર, ફાસ્ટફૂડ અને વધુ ખાવાનું છોડી દો, એવી સલાહ સગો ભાઈ આપે તોય તેની સાથે ઝઘડો થઇ જાય તે જ સલાહ પૈસા આપીને સાંભળીએ છીએ અને એવુંય નથી કહી શકતા કે આ બધું છૂટી શકતું હોત તો જાતે જ ના છોડી દીધું હોત, તમારી પાસે શું કરવા આવત. ડાયટીશ્યનસ એક બીજી સલાહ પણ આપે છે (જે હું અહી વિના મુલ્યે જણાવું છું) તમે જમો ત્યારે થાળી અને વાડકી નાની સાઈઝની લેવી જેથી માનસિક રીતે વધુ જમ્યા જેવું લાગે, સરવાળે તમે ઓછું જમીને મેદસ્વીતા ઘટાડી શકો છો. પણ એ નથી ખબર પડતી કે થાળી ઓછી ખાવાની છે, રોટલીઓ ખાવાની છે. થાળી-વાડકી નાની લઈએ તોય એનાથી હોજરી ઓછી સંકોચાઈ જાય છે ! જો એમ શક્ય હોત તો રાહુલ ગાંધી નરેન્દ્રમોદીની જેમ દાઢી વધારીને કોંગ્રેસને ૨૮૨ સીટો જીતાડી ના દે ! રાહુલ ગાંધી ભલે એમ માનતા હોય કે ગરીબી કઈ નથી હોતી એ તો માત્ર માનસિક વિચાર છે પણ એવું ફાંદ વિષે તો ના જ કહી શકાય. જો આપણે ફાંદને પણ માત્ર માનસિક વિચાર માનીએ તો પણ જેવી કોઈ સુંદર યુવતી નજીક આવતી જણાય તરત યથાયોગ્ય માત્રામાં પેટના સ્નાયુઓને ખેચીને, શ્વાસોશ્વાસની ક્રિયાને બાધિત કરીને પણ આપણે આ માનસિક વિચારને સંકોચવાનો મહત્તમ પ્રયાસ કરીએ છીએ. લોકોને કેટલીક બાબતો રામદેવ બાબા ના શીખવાડે તોય પરિસ્થિતિ શીખવાડી દે છે.

આખું ગામ સવારની મીઠી નીંદરમાં ગરકાવ હોય ત્યારે આ સજ્જન/સન્નારી ફાંદ ઘટાડવા રીબોકના શુઝ પહેરી દોડી દોડીને પોતાના વિસ્તારની ફૂટપાથ અને રોડ તોડવાનો ઉદ્યમ કરતા હોય છે. આમને સવાર સવારમાં જોઇને થાય ખરેખર “પેટ કરાવે વેઠ” તે આનું નામ. આવા દોડવીર મેદસ્વીઓ સરકારી કોન્ટ્રાક્ટર્સને પ્રિય હોય છે. અમુક વોકર પ્લેસ પર ઉભી રહેતી મસ્કાબન અને સેન્ડવિચની લારીઓમાં સરકારી કોન્ટ્રકટર્સનું ધિરાણ કે/અને પ્રોત્સાહન હોવાનું કહેવાય છે. ઘરમાં પણ ટીવી એડમાં જેટલા શરીર ઘટાડવાના સાધનો બતાવાય તે બધાની ખરીદી કરીને, કોઈ શિકારીનું ઘર જેમ તેણે શિકાર કરેલા જાનવરોના માથાઓથી શોભતું હોય તેમ દરેક ખીંટીએ એક એક સાધન ટીંગાડેલું હોય છે. દસ-બાર મહિના આટઆટલા પ્રયોગ કર્યા બાદ કેવલ્ય પ્રાપ્ત થાય છે, ચરબી સત્ય છે, ઉપાય મિથ્યા છે. દાલવડા તરફ પાછા વાળો.

એક ઈન્ટરવ્યુંમાં નરેન્દ્ર મોદીને ગુજરાતમાં કુપોષણના દર પર પ્રશ્ન કરવામાં આવ્યો હતો. એમણે કહ્યું હતું કે હાલના સમયમાં યુવતીઓ પોતાના ફિગરને લઈને વધુ સજાગ બની છે તેથી પોષણક્ષમ આહારને ટાળે છે. આવું કહીને તેમણે મેદસ્વી લોકોને એક ઉપાધીમાંથી બચાવી લીધા, નહિ તો કોઈ મેદસ્વીતા વિરોધી માનસિકતા ધરાવતો નેતા એવું પણ કહી શકત કે ભારતમાં લગભગ ૩૦% લોકો મેદસ્વી છે, બીજી બાજુ લગભગ ૨૦% વસ્તી ગરીબી રેખાથી નીચે જીવે છે. આ ૩૦% લોકો ૨૦% લોકોના ભાગનો ખોરાક ખાઈ જાય છે તેથી તેઓ કુપોષિત રહી ગયા છે. નરેન્દ્ર મોદીને દલિતો, પછાતો, અતિ પછાતો, લઘુમતીઓએ કેટલા વોટ આપ્યા તેના પર ન્યુઝ ચેનલ્સ પર ચર્ચા થાય છે પણ મેદસ્વી લોકોએ કેટલા વોટ આપ્યા તેની કોઈ ટકાવારી જાહેર થઇ નથી કે નથી કોઈ ન્યુઝ ચેનલે કોઈ એવી ચર્ચા આજ સુધી યોજી.

કોંગ્રેસી નેતા રાજ બબ્બરે એક વાર કહ્યું હતું કે ૫ રૂપિયામાં પેટ ભરીને જમી શકાય છે. રાજ બબ્બરને તેમના ફિલ્મી કરિયરમાં મોટાભાગે ગંભીર અભિનય જ ફાળે આવ્યા છે એટલે અભિનયમાં કોમેડી પણ એટલી જ સારી કરી શકે છે તે સિદ્ધ કરવાના આશયથી તેઓ આવું બોલ્યા હશે. પણ પ્રજા જેનું નામ. રાજ બબ્બરની આ વાત ગંભીરતાથી લઈને ગરીબો એમના ઘરે રોજ થાળી-ચમચી વગાડતા ૫ રૂપિયાનો સિક્કો લઈને જમવા આવવા લાગ્યા. રાજ બબ્બરે તેમને બરાબર જમાડ્યા નહિ હોય એટલે એ ઈલેક્શન હારી ગયા. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપ્રમુખ બરાક ઓબામાએ એક વખત કહ્યું હતું કે ત્રીજા વિશ્વના દેશોની પ્રજાએ વધુ ખાવાનું શરુ કરી દીધું છે એટલે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખાદ્યસામગ્રીઓના ભાવ વધી ગયા છે. ગમે તે દેશના હોવ, પણ નેતા હોવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તમે ગમે તે બોલી શકો છો. મેદસ્વીતા નેતાઓમાં પણ જોવા મળે છે. જયલલિતા, નીતિન ગડકરી, શરદ પવાર, અમરસિંહ વત્તાઓછા અંશે મેદસ્વી છે. પણ તેમણે કદી મેદસ્વીઓની અસ્મિતાની વાત નથી કરી કે નથી કોઈ દિવસ “ગર્વ સે કહો હમ મેદસ્વી હૈ” નો નારો આપ્યો. જો ફાંદ કે ચરબી આંધ્ર પ્રદેશમાંથી તેલંગાના જુદા કરવા જેટલું સહેલું હોત તો કોઈ પણ નેતા મેદસ્વી ના હોત એટલે સામાન્ય પ્રજાએ મન મનાવવું જોઈએ કે મેદસ્વીતા નેતાઓને નથી ગાંઠતી તો આપણને તો શું ગાંઠવાની. બંધારણીય રીતે ભારત કલ્યાણકારી રાજ્ય છે તે છતાં પણ આજ સુધી એક પણપંચવર્ષીય યોજના મેદસ્વીઓ માટે નથી ચલાવવામાં આવી. ૩૦% વસ્તી માટે કોઈ રાહત યોજના પણ નહિ !

જેના ઉપર આપણે બહુ ગર્વ લઈએ છીએ એ બોલીવુડે પણ મેદસ્વીઓ પ્રત્યે ભેદભાવ જ દાખવ્યો છે. તમે કોઈ પણ મુવી જુઓ તો હીરો-હિરોઈનનો રોલ કદી કોઈ મેદસ્વીને નથી મળતો. જયારે વિલનના રોલ માટે મેદસ્વીઓને શોધી શોધીને લાવવામાં આવે છે. હીરોના વિદુષક છાપ મિત્ર તરીકે પણ મોટા ભાગે કોઈ મેદસ્વીને જ પસંદ કરવામાં આવે છે. વ્યવહારમાં બધાનું શરીર કઈ અક્ષય કુમાર કે બિપાશા બાસુ જેવું નથી હોતું. બોલીવુડે જેટલું મહિમામંડન “V” શેઈપ કે કર્વી શેઈપનું કર્યું છે એટલું “O” (ઓ) શેઈપનું કર્યું હોત તો ઘણા ખરા લોકોને ઝડપથી પ્રેમી/પ્રેમિકા મળી જાત. દક્ષીણ ભારતની મુવીઝમાં લીડ રોલમાં તમને થોડા હેલ્ધી લોકો દેખાઈ આવશે એ હિસાબે ત્યાનું સિનેમાજગત અને પ્રજા પ્રમાણમાં ઉદારવાદી છે.

આજ સુધી કોઈ ચોર, લુટારો, પાકીટમાર સ્થૂળકાય નથી મળ્યો. હકીકતમાં મેદસ્વી લોકો અહિંસાના પર્યાય જેવા હોય છે. અશોક, અકબર, બાબર, નાદિર શાહ, ઓરંગઝેબ મેદસ્વી હોત તો ઘોડા પર બેસી યુદ્ધ લડી લડીને લોહી વહેવડાવવાને બદલે શાંતિથી જીવત અને પ્રજાને પણ એટલી શાંતિ મળત. ઔરંગઝેબ મેદસ્વી હોત તો ધોમધકતા તાપ અને ઝંઝાવાતી વરસાદમાં શિવાજીને શોધવા દખ્ખણના પહાડો ખુંદવાને બદલે દિલ્લીમાં બેઠો શરબત-એ-ફાલસા પીતો હોત. અશોક શરીરે મેદસ્વી અને ફાફડા, જલેબી, દાલવડા, ઊંધિયાનો રસિયો હોત તો કલિંગ જીતવાને બદલે વિવિધ ફરસાણ અને મિષ્ટાન્ન આરોગતા, શરીર વધારતા, યુદ્ધછાવણીના બદલે રાજમહેલમાં જ સ્થાયી રહેત. બહુ બહુ તો ઈતિહાસમાં એવું વાંચવા મળત કે કલિંગનો રાજરસોઈઓ બહુ સ્વાદિષ્ટ માલપુઆ બનાવે છે તેવી જાણકારી મળવાથી અશોકે રસોઈયાના અપહરણનો કારસો રચ્યો હતો. એવું થયું હોત તો કલિંગના રાજાએ પાડોશી રાજ્યોમાંથી માલપુઆ આયાત કરવા પડ્યા હોય. એટલા આર્થિક નુકસાનની સામે તેનું રાજપાટ સલામત રહેત અને કલિંગ એક મોટા રક્તપાતમાંથી બચી જાત.

હવે આ લખાણ વધુ મેદસ્વી ના થાય એ માટે અહી જ અટકું છું.

અસ્તુ ||